پل تاریخی «کر و دیت» (پسر و دختر) که به دلیل همجواری با روستای باریکه به پل باریکه نیز شهرت دارد، یکی از شاخص ترین آثار تاریخی شهرستان هلیلان در استان ایلام است. این اثر مربوط به دوره آل بویه است و در بخش هلیلان، روستای باریکه واقع شده است.
این پل در تاریخ ۱۲ شهریور ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۳۸۵۳ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. موقعیت دقیق آن، یک کیلومتری شرق روستای باریکه در شهرستان هلیلان است.
فرزاد شریفی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام در گفت وگو با ایسنا اظهار کرد: این پل از نظر معماری، بر اساس مطالعات انجام شده، طول هر یک از پایه های این پل حدود ۱۷ متر و پهنای هر پایه نزدیک به ۵/۶ متر است. این پل دارای چهار دهانه با طاق هایی به عرض حدود ۱۱ متر بوده است. متأسفانه در حال حاضر طاق دو دهانه آن به کلی ویران شده و سایر بخش ها نیز در آستانه تخریب قرار دارند. پایه های شرقی و غربی پل بر روی کوه بنده قرار گرفته و سایر پایه ها از سنگ های کف رودخانه بالا آمده اند.
وی خاطرنشان کرد: این پل به عنوان یک سازه ارتباطی مهم در دوره آل بویه، با معماری خلاقانه و رعایت تناسبات و نظم طراحی شده است. امروزه به یکی از جاذبه های تاریخی و گردشگری شهرستان هلیلان تبدیل شده و برای علاقه مندان به تاریخ، فرهنگ و طبیعت جذابیت دارد.
حبیب الله محمودیان باستان شناس پیش از تاریخ نیز در گفت وگو با ایسنا اظهار کرد: در مسیر رودخانه سیمره پل های شگفت انگیزی از دوران تاریخی برجای مانده است، این آثار ازرشمند، موقعیت اقتصادی، اجتماعی، نظامی و سیاسی مردمان را در روزگاران گذشته بیان می کنند. ایلام و لرستان با کوهساران متعدد و موازی، از دیرباز دروازه طبیعی جنوب غربی فلات ایران بوده و از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است.
وی خاطرنشان کرد: از کهن ترین روزگاران که بومیان زاگرس در پی شکار و گردآوری خوراک، مجبور به کوچ اجباری می شدند، نخستین راه ها و ابتدایی ترین پل ها را با استفاده از چوب و سنگ ساخته اند.
این استاد باستان این باستان شناسی پیش از تاریخ بیان کرد: با گذشت روزگار و آسیب های طبیعی و انسانی، از این پل ها آثاری باقی نمانده است. به مرور با شکل گیری دولت های مقتدر ماد، هخامنشی، اشکانی، ساسانی، و حکام محلی در دوره اسلامی، تجارت و ارتباط بین شمال و جنوب اهمیت بیشتری یافت به همین منظور احداث راه، یک ضرورت به شمار می آمد.
محمودیان یادآور شد: در روزگار ساسانی که این منطقه از شکوفایی بیشتری برخوردار شد، راه ها رونق مجدد یافت و پل های عظیمی بر بستر رودخانه ها ساخته شد.
این استاد باستان شناسی یادآور شد: پل «کر و دیت» در گذشته، ارتباط دهنده شاهراه باستانی شوش به اکباتان بوده است.
وی اضافه کرد: این پل زیبا با آجر به سبک پل کشکان لرستان و پل گاومیشان دره شهر در استان ایلام ساخته شده است. منطقه طرحان و هلیلان در مجاورت رودخانه سیمره از نواحی با اهمیت منطقه به شمار می روند.
