به گزارش انجمن خرد آورده شده از ایسنا، شینا انصاری در جمع خبرنگاران در حاشیه هفتمین اجلاس کشورهای متعاهد کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر (کنوانسیون تهران) که امروز در هتل آزادی برگزار شد، درباره نتایج برگزاری این اجلاس اظهار کرد: بسیار مهم است که با توجه به شرایطی که کشور ما در یک سال و نیم گذشته داشته است، توانستیم در تهران میزبان یک اجلاس منطقهای باشیم؛ آن هم بعد از گذشت پنج سال. این موضوع نشاندهنده ظرفیت دیپلماسی عمومی و دیپلماسی محیط زیست کشور است.
وی افزود: خوشبختانه کشورهای منطقه حضور فعالی در این اجلاس داشتند و طی سه روز، هیئتهای کارشناسی روی بندهای بیانیه نهایی بحث و بررسی زیادی انجام دادند و خوشبختانه شب گذشته بیانیه به تأیید همه اعضا رسید.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به محورهای مختلف مطرحشده در بیانیه نهایی گفت: با توجه به چالشهای محیط زیستی که دریای خزر به عنوان یک پهنه ارزشمند با آن مواجه است، موضوعات مختلفی از جمله کاهش سطح آب دریای خزر، کنترل و مدیریت آلایندهها از خشکی، حفاظت از تنوع زیستی و موضوعات زیستگاهی مورد توجه قرار گرفته است.
وی تأکید کرد: تلاش میکنیم از ظرفیت نهادهای علمی و پژوهشی همه کشورها استفاده کنیم و با پایش دادهها و اقداماتی که قابل سنجش و رصد باشند همچنین با کمک جوامع محلی و تشکلهای مردمنهاد هر پنج کشور حوزه خزر، وضعیت محیط زیستی این پهنه آبی را بهبود دهیم.
انصاری درباره موضوع کاهش تراز آب دریای خزر نیز گفت: مسئله کاهش تراز آب خزر هم یکی از محورهای این کنوانسیون است که مورد توجه و بررسی قرار گرفت.
وی در ادامه درباره ارزیابی اثرات محیط زیستی پروژههایی که اثرات فرامرزی دارند، اظهار کرد: موضوع ارزیابی اثرات محیط زیستی پروژههایی که آثار فرامرزی دارند نیز یکی دیگر از موضوعات مورد توجه است. ما پروتکلهایی در این زمینه داریم و در کشور ما نیز این پروتکلها به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: هر اقدامی که بخواهد در این پهنه آبی اتفاق بیفتد، اگر آثار آن فراتر از مرزهای یک کشور باشد، میتواند تبعات نامطلوبی برای این اکوسیستم داشته باشد و از این جهت، موضوع برای ما اهمیت بسیار زیادی دارد.
انصاری با اشاره به اهمیت کنوانسیون تهران برای جمهوری اسلامی ایران گفت: صرفنظر از موضوعات محیط زیستی، این اجلاس از این جهت برای کشور ما حائز اهمیت است که جمهوری اسلامی ایران از سال ۲۰۰۳ بانی این کنوانسیون بوده و اساساً نام این کنوانسیون نیز به نام تهران است.
وی با اشاره به روابط ایران و جمهوری آذربایجان در حوزه خزر و آینده همکاریهای دو کشور در این زمینه گفت: خوشبختانه در این اجلاس همکاری خوبی شکل گرفته است. آنچه در مورد متن و مفاد بیانیه نهایی اتفاق افتاد، با نظر همه اعضا بود و خوشبختانه بیانیه نهایی شده است و انشاءالله در انتهای برنامه امروز - که نشست مقامات عالیرتبه است - به تصویب خواهد رسید.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: یکی از موضوعات و شاید چند بند از بیانیهای که دیشب نهایی شد، حتماً به موضوع گونههای زیستی دریای خزر، تنوع زیستی و زیستگاههایی که در حاشیه این دریا قرار دارند، اختصاص دارد و همه این موضوعات مدنظر قرار گرفته است.
انصاری به طور مشخص درباره فوک خزری گفت: جمهوری اسلامی ایران پیشنهاددهنده برنامه اقدام منطقهای بود تا همه کشورها بتوانند در آن مشارکت داشته باشند و برای حفاظت مطلوبتر از این گونه ارزشمند اقدام کنند.
وی همچنین درباره ماهیان خاویاری اظهار کرد: با توجه به اینکه ماهیان خاویاری در معرض خطر قرار دارند و بقای آنها با تهدید مواجه است، موضوع حفاظت از این گونهها و بهطور کلی تنوع زیستی این پهنه ارزشمند آبی نیز به عنوان یکی از محورهای اصلی در دستور کار قرار گرفت بنابراین در مورد ذخایر ماهیان خاویاری و سایر گونههای تنوع زیستی نیز موضوعاتی در بیانیه نهایی مطرح شده است. تلاش خواهیم کرد بعد از این اجلاس، با توجه به اینکه به مدت دو سال مدیریت دبیرخانه با جمهوری اسلامی ایران خواهد بود، همکاریها در حوزههای مختلف را ارتقا دهیم.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: برنامه اقدام منطقهای در این زمینه پیشنهاد شد و همکاران معاونت دریایی اطلاعات دقیقتر و جزئیات بیشتری را در این زمینه ارائه خواهند کرد.
انصاری درباره پایش تلفات فوک خزری گفت: کشورهای حاشیه خزر پایشهایی را در مورد تلفات فوک خزری ارائه دادهاند و هدف این است که هم تلفات و هم علت تلفات مورد بررسی قرار گیرد.
وی ادامه داد: ما برای این کار نیازمند شکلگیری همکاری منطقهای هستیم. اینکه در بالادست خزر چه اتفاقی رخ میدهد و در پاییندست شاهد تلفات هستیم، همه از مواردی است که در برنامه اقدام منطقهای پیشبینی شده است.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه گفت: جمهوری اسلامی ایران سال گذشته یک برنامه اقدام ملی برای فوک خزری به تصویب رساند و این برنامه را در دستور کار داریم اما برای اینکه بتوانیم به شکل مؤثرتری در زمینه حفاظت از این گونه اقدام کنیم، نیازمند همکاری منطقهای هستیم.
انصاری تأکید کرد: در برنامه اقدام منطقهای، از جمله موضوعات پیشبینیشده، همکاری علمی و پژوهشی میان کشورهای منطقه است تا بتوان با استفاده از دادهها و مطالعات مشترک، وضعیت فوک خزری، تلفات و عوامل مؤثر بر آن را دقیقتر بررسی کرد.
لزوم همکاری کشورها برای مدیریت چالشهای زیستمحیطی
همچنین شینا انصاری امروز در هفتمین اجلاس کشورهای متعاهد کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر (کنوانسیون تهران) که در هتل آزادی برگزار شد، با اشاره به میزبانی تهران از این اجلاس اظهار کرد: مایه خرسندی و افتخار جمهوری اسلامی ایران است که امروز میزبان هفتمین اجلاس کنفرانس اعضای متعاهد کنوانسیون چارچوبی حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر است؛ اجلاسی که فرصتی ارزشمند برای تجدید عهد مشترک ما در قبال حفاظت از دریای خزر و تقویت همکاریهای منطقهای فراهم کرده است.
وی افزود: دریای خزر برای ما صرفاً یک پهنه آبی نیست بلکه میراث مشترک، یک اکوسیستم بههمپیوسته و سرمایهای حیاتی برای نسلهای امروز و فرداست. این پهنه منحصربهفرد با تنوع زیستی ارزشمند خود، زیستگاه گونههایی همچون فوک خزری و یکی از مهمترین زیستبومهای تولید مثل ماهیان خاویاری جهان است و میلیونها انسان در پیرامون آن، زندگی، معیشت و آینده خود را به سلامت و پایداری این دریا پیوند زدهاند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر اینکه حفاظت از خزر مسئولیتی مشترک و فرامرزی است، گفت: آلودگیهای ناشی از منابع خشکی و فعالیتهای دریایی، تخریب زیستگاهها، فشار بر منابع زیستی، تغییر اقلیم و تغییرات سطح آب چالشهایی نیستند که یک کشور بهتنهایی بتواند با آنها مقابله کند.
وی ادامه داد: ما در حالی میزبان این اجلاس منطقهای در تهران هستیم که در طول یک سال گذشته کشورمان با تجاوز ایالات متحده آمریکا و رژیم اشغالگر صهیونیستی مواجه بود. در این تجاوزات، علاوه بر شهادت رهبر معظم کشورمان و شهادت زنان، مردان و کودکان بیگناه، شاهد تخریب زیرساختها، مراکز علمی و درمانی و میراث تاریخی همچنین آسیب به محیط زیست و مناطق حفاظتشده و اقداماتی مغایر با قواعد بینالمللی محیط زیستی بودیم.
انصاری با اشاره به انفجار مخازن سوخت در تهران و حملات به تأسیسات نفتی در منطقه عسلویه اظهار کرد: این موارد از مصادیق اکوساید یا جنایت محیط زیستی محسوب میشود.
وی افزود: تجربه تلخ جنگ و منازعات به ما یادآوری میکند که محیط زیست قربانی خاموش جنگهاست. آلودگی آب و خاک، آسیب به زیستگاهها و زیرساختهای محیط زیستی و افزایش فشار بر منابع طبیعی میتواند آثار جنگها را برای سالها و حتی نسلها باقی بگذارد. از این رو، حفاظت از محیط زیست و تابآوری زیستبومها باید بخشی جداییناپذیر از تلاشهای ما برای صلح، امنیت و توسعه پایدار باشد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به امضای کنوانسیون تهران در سال ۲۰۰۳ توسط پنج کشور ساحلی دریای خزر گفت: جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، فدراسیون روسیه و ترکمنستان با امضای این کنوانسیون، چارچوب حقوقی منطقهای مشترکی را برای حفاظت از دریای خزر بنیان نهادند. این اقدام فراتر از امضای یک سند بینالمللی، بیانگر اراده مشترک پنج کشور برای همکاری در حفاظت از یک اکوسیستم مشترک بود.
انصاری ادامه داد: طی بیش از دو دهه، همکاریهای ما در زمینههایی همچون مقابله با آلودگی نفتی، کنترل آلودگیهای ناشی از منابع خشکی، حفاظت از تنوع زیستی و ارزیابی اثرات محیط زیستی فرامرزی توسعه یافته است اما امروز باید گام دیگری برداریم؛ گامی از تعهد به اقدام، از اطلاعات پراکنده به دادههای مشترک، از پایشهای ملی به پایشهای هماهنگ منطقهای و از واکنش به بحران به پیشگیری و آمادگی مشترک.
وی یکی از پیامهای محوری این اجلاس را «پنج کشور، یک اکوسیستم، آینده مشترک» عنوان کرد و گفت: پنج کشور بیانگر مسئولیت مشترک ما، یک اکوسیستم بیانگر واقعیت علمی پیوستگی دریای خزر و آینده مشترک یادآور مسئولیتی است که در برابر نسلهای آینده بر عهده داریم.
انصاری تأکید کرد: سرنوشت خزر را نمیتوان در مرزهای سیاسی تقسیم کرد. جریانهای آبی، گونههای زیستی، آلودگیها و تغییر اقلیم تابع مرزهای سیاسی نیستند. از این رو آینده خزر نمیتواند پنج آینده جداگانه باشد. آینده خزر، آینده مشترک ماست.
وی با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از علم و فناوری در حفاظت از خزر اظهار کرد: فناوریهای نوین، سنجش از دور، پایش ماهوارهای، سامانههای هوشمند محیط زیستی، مدلسازی اکولوژیک، ایجاد پایگاههای داده مشترک و ابزارهای نوین تحلیل و پیشبینی، فرصتهای ارزشمندی برای شناخت دقیقتر تغییرات خزر و واکنش سریعتر به تهدیدهای آن را فراهم میکند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: پیام دیگر اجلاس این است که در کنار هم و با کمک علم و فناوری برای حفظ اکوسیستم دریای خزر و ساخت فردایی پایدارتر تلاش کنیم و این پیام باید به یک رویکرد عملی تبدیل شود.
وی در ادامه گفت: باید تبادل دادههای علمی، نظامهای مشترک پایش، ارزیابی منظم وضعیت اکوسیستم، آمادگی مشترک برای مقابله با آلودگیها، حفاظت از تنوع زیستی و کاهش ورود آلایندهها به دریا را بیش از پیش تقویت کنیم.
انصاری با اشاره به لازمالاجرا شدن پروتکل ارزیابی اثرات محیط زیستی فرامرزی در نوامبر ۲۰۲۵ اظهار کرد: این اقدام، چارچوب همکاری کشورهای ساحلی را برای ارزیابی پیامدهای احتمالی پروژههای دارای آثار فرامرزی تقویت میکند.
وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست دو هدف متعارض نیستند. توسعه پایدار زمانی محقق میشود که فعالیتهای اقتصادی با ظرفیت اکولوژیک طبیعت و منافع بلندمدت منطقه هماهنگ باشد. از این منظر، علم، داده و ارزیابیهای محیط زیستی باید در مرکز تصمیمگیریهای مرتبط با دریای خزر قرار گیرند و دانشگاهها، مراکز پژوهشی، سازمانهای مردمنهاد و جوامع محلی نیز باید نقش مؤثرتری در این فرایند داشته باشند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: مسئولیت ما تنها در برابر نسل حاضر نیست. ما امانتدار دریایی هستیم که باید سالمتر، پایدارتر و تابآورتر به نسلهای آینده تحویل داده شود. جمهوری اسلامی ایران آمادگی خود را برای تعمیق همکاری با کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، نهادهای علمی و پژوهشی و سایر شرکای بینالمللی اعلام میکند.
انصاری در پایان ابراز امیدواری کرد که تصمیمات این اجلاس نهتنها بیانگر اراده سیاسی مشترک کشورها بلکه نقشه راهی روشن برای اقدامات عملی و قابل سنجش در حفاظت از دریای خزر باشد.
همکاری کشورهای خزر برای حفاظت از تالابها و زیستگاههای منطقه ضروری است
احمدرضا لاهیجان زاده - معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست - در ادامه این مراسم اظهار کرد: آنچه در این سه روز شاهد بودیم، همکاری کمنظیر نمایندگان کشورها، همدلی و همراهی آنان به همراه دبیرخانه در تهیه اسناد و بیانیه بود که افقی روشن را برای همکاریهای منسجمتر در آینده رقم زد.
وی با اشاره به گذشت پنج سال از برگزاری اجلاس پیشین کنوانسیون تهران در باکو، از تلاشهای جمهوری آذربایجان در دوره ریاست بر کنوانسیون قدردانی کرد و گفت: طی پنج سال گذشته تلاشهای خوبی برای پیشبرد اهداف کنوانسیون انجام شده است و امیدوارم در آینده اجلاسهای کنوانسیون تهران براساس تقویم زمانی دوساله و بهصورت منظم برگزار شود.
معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه با اشاره به جایگاه ایران در معاهدات محیط زیستی بینالمللی و منطقهای اظهار کرد: دو معاهده بینالمللی و منطقهای در حوزه محیط زیست به نام ایران ثبت شده است؛ یکی معاهده حفاظت از تالابها و پرندگان مهاجر در سال ۱۹۷۱ که به کنوانسیون رامسر مشهور است که یک معاهده جهانی محسوب میشود و دیگری کنوانسیون تهران که یک کنوانسیون منطقهای میان پنج کشور ساحلی دریای خزر است.
لاهیجانزاده بر ضرورت پیوند میان این دو کنوانسیون در منطقه خزر تأکید کرد و گفت: در حال حاضر مقر منطقهای کنوانسیون رامسر در غرب و مرکز آسیا با عضویت ۱۵ کشور در شهر رامسر ایران قرار دارد. رامسر یکی از شهرهای زیبای شمال ایران و در مجاورت دریای خزر است و بخشی از تالابهای ارزشمند حاشیه جنوبی دریای خزر نیز به این پهنه آبی متصل هستند.
وی افزود: همکاری و تبادل تجربه و دانش در زمینه حفاظت از تالابها، چه در حاشیه خزر و چه در کل پهنه خشکی میان پنج کشور عضو، میتواند ضامن سلامت زیستگاهها و پرندگان مهاجر در تالابهای منطقه باشد.
لاهیجانزاده در پایان اظهار کرد: ایران با بیش از ۶۰ سال تجربه در ایجاد مناطق حفاظتشده، از تجارب ارزشمندی برخوردار است و پیشنهاد میکنم کشورهای منطقه در حوزه اکولوژی، موضوعات محیط زیستی، منابع طبیعی و حیات وحش، همکاری بیشتری در زمینه تبادل تجربیات و دانش حفاظت از مناطق و زیستگاههای باارزش داشته باشند.
انتهای پیام
