نوشین بیرجندی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: خشکسالیهای مداوم و پیدرپی و افزایش دما، توان باززایی طبیعی جنگلهای بلوط را در استان لرستان به شدت به پایینترین سطح ممکن رسانده است و شواهد زیادی برای این موضوع وجود دارد.
وی ادامه داد: تغییرات اقلیمی چرخه جنگل را در استان لرستان مختل کرده است.
زادآوری طبیعی بلوط تقریباً به صفر رسیده است
بیرجندی بیان کرد: از نظر شواهد عینی، زادآوری طبیعی درختان بلوط تقریباً به صفر رسیده و این موضوع بسیار هشداردهنده است.
این دکتری محیط زیست اضافه کرد: میتوان گفت که در بسیاری از مناطق جنگلی لرستان دیگر نهالی با عمر ۵۰ سال پیدا نمیشود و اکثر درختانی که وجود دارند، درختان پیر و فرسوده هستند.
عضو هیات علمی دانشگاه لرستان ادامه داد: به این معنا که نسل جوانی برای جایگزین کردن درختان پیر وجود ندارد و عملاً زادآوری طبیعی متوقف شده است.
وی خاطرنشان کرد: در کنار توقف زادآوری طبیعی که به دنبال خشکسالیها و افزایش دما به وجود آمده، کاهش شدیدی در کیفیت بذر و جوانهزنی درخت بلوط میبینیم.
بیرجندی افزود: بذر بلوط ایرانی که یک گونه غالب جنگل بلوط است، به شدت به کاهش رطوبت حساس است و خشکسالیهای مداوم و افزایش دما این رطوبت را کاهش داده و با کاهش رطوبت بذر، سرعت جوانهزنی بذر بلوط ایرانی به شدت کاهش پیدا کرده است.
این دکتری محیط زیست بیان کرد: میتوان گفت خشکسالی یک مانع اصلی در بحث زادآوری و باززایی محسوب میشود.
کاهش پوشش جنگلی در پی خشکسالی و تغییرات اقلیمی
وی ادامه داد: خشکسالیها روی پوشش جنگلها هم تأثیر زیادی دارد. خشکسالی که ناشی از تغییرات اقلیمی است، باعث کاهش چشمگیر در بحث پوشش درختان شده است.
عضو هیات علمی دانشگاه لرستان اظهار کرد: در منطقه دادآباد لرستان، پدیده زوال و خشکیدگی باعث شده است که تاج پوشش جنگل که حدود ۶۰ درصد بوده، به حدود ۳۰ درصد کاهش پیدا کند.
بیرجندی اضافه کرد: کاهش تاج پوشش، ساختار جنگل را به شدت تضعیف میکند و توان آن را برای باززایی و بازسازی مختل خواهد کرد.
نمیتوان به احیای خودبهخودی جنگل امیدوار بود
وی افزود: با توجه به شواهدی که وجود دارد، نمیتوان به احیای خودبهخودی جنگل امیدوار بود،؛ چراکه تغییرات اقلیم و خشکسالی باعث تضعیف درختان شده و درختی که تضعیف شده، مستعد حمله آفات و بیماریهاست و به سرعت در چرخه مرگ قرار میگیرد.
بیرجندی ادامه داد: این موضوع باعث میشود که درخت نتواند هیچ تلاشی برای احیا داشته باشد.
این دکتری محیط زیست یادآور شد: فشارهای انسانی مثل آتشسوزیها و چرای بیرویه نیز به طور کلی فرصت نمیدهد که یک نهال جدید یا یک درخت جدید جایگزین شود.
وی تصریح کرد: منابع طبیعی هم صراحتاً اعلام کرده که اکوسیستم زاگرس به شدت ضعیف شده و توان ترمیم و مقاومت خودش را از دست داده است.
عضو هیات علمی دانشگاه لرستان اظهار کرد: کارشناسان معتقدند با روندی که در حال انجام است، در کمتر از سه دهه نیمی از پوشش بلوط زاگرس کلاً نابود میشود و این اتفاق میتواند حتی آن را از اکوسیستم جنگل به اکوسیستم نیمهبیابان تبدیل کند.
نباید جنگل را رها کنیم
بیرجندی افزود: اینکه میگویم به احیای خودبهخودی نمیتوان امید داشت، دلیل بر ناامیدی مطلق هم نیست و نباید جنگل را رها کنیم.
وی بیان کرد: اقداماتی را میتوان مثل نهالکاری یا طرح کاشت میلیونی نهالی که در حال اجراست، انجام داد؛ این طرح، اقدام خوب و امیدوارکنندهای است که میتواند به بحث احیا کمک کند و همچنین طرح میلیونی نهالکاری در استان لرستان هم در حال انجام است.
وی ادامه داد: نکته دیگر این است که باید در کنار نهالکاری که انجام میشود، به بحث مدیریت منابع آب هم توجه شود و نه اینکه صرفاً یک اقدام در قالب یک اقدام نمادین باقی بماند.
این دکتری محیط زیست اضافه کرد: با این اقدامات میتوان تا حدی کمک کرد که اکوسیستم از بین نرود.
مدیریت علمی و جامع، شرط احیای جنگلهای زاگرس
عضو هیات علمی دانشگاه لرستان بیان کرد: مدیریت علمی، جامع و بلندمدت هم باید صورت بگیرد. این نوع مدیریت فقط محدود به مبارزه با آفات نمیشود، بلکه باید شامل یک پایش علمی، مدیریت آبخیزداری، تقویت پوشش گیاهی و حتی مشارکت مردم محلی باشد.
بیرجندی در ادامه یادآور شد: از منابع آبی طبیعی که در استان وجود دارد، احیای چشمههای موجود از نشانههایی هستند که میتواند ما را امیدوار کند که جنگل هم میتواند احیا شود.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین عملاً به احیای خودبهخودی امیدی نیست، ولی میتوان با کمک یکدیگر اقداماتی انجام داد که به بازسازی و احیای جنگل کمک کند.