هشدار: به بهانه شیوع کرونا در دام نیافتید

نامه‌ی تنسر، کتاب‌شناسی (قسمت دوم)

 نامه‌ی تنسر، کتاب‌شناسی (قسمت دوم)

پاسخِ تنسر به سؤالاتِ گشنسب درباره‌ی «احکامِ شاهنشاه» اردشیر است. زیرا حاکمِ طبرستان، برخی اعمالِ اردشیر را نامأنوس دانسته و یا دلایلِ اصلیِ انجامِ آنها را «غیرِ مستقیم» استدلال کرده است.

تاریخ ثبت: (1399/06/19 )  تاریخ بروزآوری: (1399/06/19 )

این مطلب (632)  بار مطالعه شده است.

این مطلب را با دوستان خود در واتساپ به اشتراک بگذارید.

«دیباچه‌ی نامه» با نقل‌قولِ ابن مقفع از پدرش و او نیز از پدرش که موبدِ خراسان بوده است، شروع می‌شود و وقایعِ تاریخی مانندِ حمله‌ی اسکندر از غرب و سرزمین‌هایی را که وی تسخیر کرده است و سرانجام حمله به پارس و تسخیرِ سرزمینِ ایرانشهر شرح داده می‌شود. حضورِ بزرگانِ پارس، کشتارِ دسته‌جمعیِ آنان، مشورت با ارسطاطالیس مشاورِ اسکندر و تقسیمِ سرزمینِ ایرانشهر، بخشِ دیگرِ این مقدمه را تشکیل می‌دهد. ظهورِ اردشیر بابکان، کشتنِ اردوان و باقی گذاشتنِ حکومتِ محلیِ طبرستان در دستِ«جشنسف»شاهِ محلیِ آن‌جا،(۱) از جمله مواردِ پایانیِ مقدمه را تشکیل می‌دهد. 


متنِ نامه، با ذکرِ نامِ فرستنده و نیز ذکرِ نامِ گیرنده همراه با رعایتِ القابِ رسمی شروع می‌شود. مواردِ مطرح شده از جانبِ فرستنده هم در ۱۷ بند ذکر می‌شود:(۲) بندِ ۱، ابتدا دعا و مدح، طبقِ رسومِ نامه‌نگاری، برای گیرنده‌ی نامه و شاهِ وقت ذکر شده است.


بندِ ۲، درباره‌ی جمله‌ای از نامه‌ی تنسر به پدرِ گشنسب و احترام و منزلتِ تنسر نزدِ پدرِ وی است، به‌ویژه که ارتباطی سیاسی و محترمانه بینِ پدر و تنسر وجود داشته است و گشنسب نیز به استنادِ همین ارتباط نامه‌ی خویش را شروع می‌کند و شرح می‌دهد که او از همه‌ی فرزندان به پدر نزدیک‌تر بود و به همین دلیل خود را به تنسر و دربار نزدیک می‌داند، اما برخی کارهای اردشیر را نمی‌پسندد. آن‌گاه وی، کارهای نیک و اداره کردنِ ناحیه‌ی حکومتیِ خویش در کمالِ انصاف و عدل، پرهیز از فساد و عزلت گزیدن و رعایتِ خیر و سعادت برای مردمِ طبرستان و انجامِ امورِ صواب برای «ارواحِ گذشتگانِ نیکوکار» را از طریقّ «علم و عملِ شادمانه» شرح می‌دهد.


بندِ ۳ و بعد پاسخِ تنسر به سؤالاتِ گشنسب درباره‌ی «احکامِ شاهنشاه» اردشیر است. زیرا حاکمِ طبرستان، برخی اعمالِ اردشیر را نامأنوس دانسته و یا دلایلِ اصلیِ انجامِ آنها را «غیرِ مستقیم» استدلال کرده است. تنسر با عبارتِ «جواب گوییم»، اقداماتِ شاه را توضیح می‌دهد و آن‌چه را که در «دنیا و دین» است با شرحی درباره‌ی «سنت» به مفهومِ «سنتِ اولین به معنای عدل» و «سنتِ آخرین به معنای جور» ادامه می‌دهد و شناختِ اصلی را بر مبنای از بین بردنِ «ظلم» در هر عهد می‌داند. نظارتِ دین بر انجامِ کارها، امرِ مهمی است که پس از کارِ اسکندر و سوزاندنِ «دوازده هزار پوست» که نوشته‌های دینی بر آن بوده است، بدونِ کوشش و دستورِ اردشیر در جمع‌آوریِ «قصص و احادیث و شرایع و احکام»، غیرِممکن بوده است. بدین‌سان نباید تردید داشت که «کمالِ معرفتِ انسان، به علمِ دین و ثباتِ یقین» بدونِ اقداماتِ پادشاهِ «صاحب‌رأی» مشکل است زیرا چنان‌چه«دین را تا رأی بیان نکند، قوامی نباشد».(۳)(ص ۳۴۹_۳۴۸)

 


 


پی‌نوشت:
۱. باقی گذاشتنِ حکومتِ طبرستان، رویان، گیلان، شوارگر(پدشخوارگر=سلسله‌ی البرز)و دماوند به جشنسف(=گشنسب)، به دلیلِ پایداریِ قبلیِ خاندانِ او در مقابلِ حملاتِ سپاهیانِ اسکندر و حفظِ سلطه‌ی سیاسیِ ایرانیان در آن مکان بوده است. 
۲. نامه‌ی تنسر، به تصحیح مجتبی مینوی، تهران، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۴، ص ۴۵ و بعد.
۳. همان، ص ۵۷.

منبع: میراحمدی.مریم، تاریخ تحولات ایرانشناسی در دوران باستان، تهران، انتشارات طهوری، چاپ اول ۱۳۸۹

برچسب: ساسانیان; تنسر; ابن مقفع
اثر یا گردآوری: میراحمدی.مریم;منبع: تاریخ تحولات ایرانشناسی در دوران باستان، تهران، انتشارات طهوری، چاپ اول ۱۳۸۹   -  لینک منابع: https://telegram.me/atorabanorg   -  

 ساسانیان
 تنسر
 ابن مقفع
1400/07/28 09:53
در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • «انجمن خرد» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • انجمن خرد از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • درج در قسمت هایی که با ستاره قرمز مشخص گردیده الزامی است.
  • تعداد کاراکترهای نام، ایمیل و نظر نباید به ترتیب بیش از 100، 300 و 500 بیشتر باشد . در صورت عدم رعایت متاسفانه نظر شما ثبت نخواهد گردید.
  • نظرات پس از تأیید مدیر سایت منتشر می‌شود.

نام:

پست الکترونیک:

متن نظر:

کد امنیتی:

نظرات: