اعطای نشان عزت‌الله نگهبان به دکتر حکمت‌الله ملاصالحی

اعطای نشان عزت‌الله نگهبان به دکتر حکمت‌الله ملاصالحی

مراسم نکوداشت مقام علمی – فرهنگی دکتر حکمت‌الله ملاصالحی و اهدای چهارمین نشان دکتر عزت‌الله نگهبان به وی در بنیاد نخبگان استان تهران و در جمع فرهیختگان حوزه باستان‌شناسی و حکمت و فلسفه به همت انجمن علمی باستان‌شناسی ایران برگزار شد. تاریخ ثبت: (1394/12/14 )  تاریخ بروزآوری: (1394/12/14 )

دکتر حکمت‌الله ملاصالحی

به گزارش انجمن خرد به نقل از ایسنا، در ابتدای  مراسم نکوداشت دکتر یداله اردوخانی رییس بنیاد نخبگان استان تهران با برشمردن سجایای اخلاقی ملاصالحی و با تأکید بر این که وی از شاگردان سیمین دانشور و عزت‌الله نگهبان بوده است به شرح خدمات و مناصب او پرداخت و سپس توضیحاتی درباره وظایف بنیاد نخبگان در قبال فرهیختگان عرصه علم و دانش و فرهنگ داد.

پس از او سیدمهدی موسوی کوهپر معاون توسعه مدیریت و منابع بنیاد ملی نخبگان و رییس انجمن علمی باستان‌شناسی ایران، با اشاره به این که از نخستین شاگردان ملاصالحی پس از بازگشت او از آتن بوده است، گفت: نگاه ایشان به انسان، آیین‌ها و رفتارهای انسان در گذشته و جامعه انسانی در حوزه باستان‌شناسی نگاهی جدید، متفاوت و فلسفی است. او علاوه بر این که معلم است، سجایای اخلاقی منحصر به فردی دارد. یکی از ویژگی بارز و ارزشمند دکتر نگاه رابطه پدر و فرزندی به شاگردان است. برای او شاگردپروری یک دغدغه است و در عین حال تکبر و خودبزرگ‌بینی هیچ تناسبی با شخصیت وی ندارد.

این باستان‌شناس ادامه داد: امیدوارم ثمره تلاش این مرد بزرگ شاگردانی افتخارآفرین در عرصه باستان‌شناسی باشند. او علاوه بر شأنیت استادی و علمی یک خصلت بسیار ارزشمند دارد و آن این است که در تألیفات و نوشته‌های این استاد بزرگ کمتر واژگانی یافت می‌شود که در آن هدف و تفکری نباشد.

*پیام رئیس بنیاد ایران‌شناسی برای ملاصالحی

در بخش دیگری از این مراسم قدرت‌الله علیزاده – معاون بنیاد ایران‌شناسی و حکمت صدرا- با اشاره به دو ویژگی بارز علم و اخلاق و تقوا در وجود ملاصالحی و با قرائت این آیه :«هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ / آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند برابرند؟» پیام آیت‌الله محمد خامنه‌ای - رئیس بنیاد ایران شناسی و بنیاد حکمت اسلامی صدرا- را به مناسبت نکوداشت مقام ملاصالحی قرائت کرد.

در متن این یادداشت آمده است: «تکریم مقام معلم این وارث شایسته انبیا در تعلیم و رهانیدن بشریت از جهل و تاریکی قلب همگان را سرشار از شادی و شعف می‌کند تا بلکه بتواند گوشه‌ای از مقام و مرتبه معلم را بر ما هویدا سازد. بنیاد ایران‌شناسی به نوبه خود این حرکت شایسته را که به همت فرزندان برومند انجمن علمی باستان‌شناسی و بنیاد ملی نخبگان طراحی و معماری شده است را در خور تقدیر و سپاس می‌داند. مفتخر است حضور دانشمند فرهیخته استاد دکتر حکمت‌الله ملاصالحی را چون حلقه زرین ارتباط میان جامعه عزیز باستان‌شناسی و فلسفه شناخته و این پیوند را در تعالی شناخت فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی تحکیم کرده است.

استاد گرانقدر جناب آقای دکتر حکمت‌الله ملاصالحی از زمره دانشمندانی است که بی‌هیچ سودایی دانش و عشق خود را به ایران و اسلام از مجرای علم باستان‌شناسی بر جان شیفتگان این عرصه به سخاوت تسری داده و همچنان در صیانت از مواریث مدنی و معنوی ایران اسلامی و در فزونی بخشیدن به ارتقای معرفت جامعه علمی پیرامون هویت ایرانی به پژوهش از دورترین زمان حضور انسان در تاریخ تا کنون همت گمارده است.»

*قیاس ملاصالحی و دکتر شریعتی در دهه 50

در بخش دیگری از این مراسم دکتر حسن فاضل نشلی، باستان‌شناس و رئیس سابق پژوهشکده باستان‌شناسی نیز بیان کرد: او آنچنان عاشق آموزگاری است که بی‌دریغ گاهی پس از پایان درس نیز در مسیر راه تا منزل و حتی در منزل شخصی خود پذیرای دانشجویان بود و به پرسش‌های آنها پاسخ می‌داد.

وی ادامه داد: زمانی این شانس را داشتم که به عنوان شاگرد در منزل او حضور پیدا کنم. آنچه برایم در دهه 60 با توجه به نبودن اینترنت بسیار شگفت‌انگیز بود، کتابخانه‌ای از یک مجموعه عظیم از کتب بی‌نظیر دنیا پرمایه دکتر ملاصالحی بود. بدون هیچ شک و شبهه‌ای باید گفت این مرد آنچنان شیفته دانش‌اندوزی بوده است که هر آنچه پس انداز داشته در اروپا هزینه کرده تا این گنجینه را چه با خرید اصل کتب چه با کپی کردن مقالات به ایران بیاورد.

او اضافه کرد: روحیه آزادگی و انقلابی‌گری برای صیانت از میراث و محیط زیست و قلم آتشین برخاسته از این تفکر از دیگر خصایص نیکو اوست که برجان تشنه جامعه اثر می‌گذارد. از سویی عین تکامل در علم و اخلاق این مرد بزرگ هرگز ارتباطش را با بطن جامعه قطع نکرده است. شاید بتوان در قیاسی رفتار او را با دکتر شریعتی در دهه 50 قیاس کرد و البته این اخلاق نیکو و علم دانش نشأت گرفته از خانواده‌ای است که او در آن پرورش یافته‌ است. فکر نمی‌کنم مادربزرگوار دکتر ملاصالحی هیچ وقت بی‌وضو به او شیر داده باشد و بزرگ شدن در یک خانواده قرآنی برکات زیادی برای این مرد علم باستان‌شناسی داشته است.

براساس این گزارش؛ دکتر حسن کریمیان معاون پژوهشی دانشکده ادبیات و باستان‌شناسی دانشگاه تهران نیز به مهربانی و فروتنی زایدالوصف ملاصالحی اشاره کرد و بهرام‌زاده معاون پژوهشی بنیاد نخبگان نیز بر سجایای اخلاقی و علمی دکتر ملاصالحی تأکید کرد.

شاهین آریا منش، باستان شناس نیز اظهار کرد: آثار استاد نشان می‌دهد که بی‌فلسفه و حکمت نمی‌توان گذشته را شناخت و باستان‌شناس شد. کلنگ باستان‌شناسان به خودی خود هیچ نمی‌کاود مگر آن‌که فانوس «آرخئولوژی» را بر آن سوار کرد و با رویکردهای «آرکئولوژیک» گذشته را شناخت. چنان‌که انسان این دوره با رویکردهای «آرکئولوژیک» به کشف و جرّاحی باستان‌شناختی ارض تاریخ پرداخت و از همین روی کلنگ باستان‌شناسان از قلم مورخان پیشی گرفت و گوشه‌های تاریک را واکاوید و شناخت و شناخت.

این باستان‌شناس افزود: استاد باستان‌شناسی یا آرکئولوژی را دانشی به غایت کثیرالاضلاع و کثیرالافعال و کثیرالاهداف و سخت تأثیرگذار و تأثیرپذیر و شکننده و پرچین و شکن می‌انگارد و از همین روی رگ و پیوندش را به همه رشته‌ها و دانش‌ها متّصل می‌داند و دانستن سرگذشت زیست انسان را در این بی‌کرانه جهان بدون در ارتباط بودن با دیگر رشته‌ها و درانداختن طرحی فلسفی و معرفت‌شناختی و گشودن و گستردن دامن مسئله‌ها و مباحث نظری محال قلمداد می‌کند، و البته درانداختن هر طرح فلسفی و معرفت‌شناختی و بنیاد نهادن مباحث نظری استوار درباره هستی و چیستی دانش باستان‌شناختی را مستلزم آگاهی ژرف از تحولات تاریخی و فکری و فرهنگی و مدنی و معنوی در باخترزمین می‌داند.

وی ادامه داد: استاد ملاصالحی به ظرافت، فلسفه، حکمت گوش را با باستان‌شناسی، بصیرت چشم پیوند داده است. پیوندی سخت که نه هر فیلسوفی را توانایی آن است و نه هر باستان‌شناسی را. و او با گوش‌های شنوا و چشم‌های بینا در یافتن باده‌های معنا از جام‌ها و آوندها کامیاب شده است و با قلمی پر مغز و نغز و با سبکی ویژه همگان را سیراب کرده است. قلم و سبک استاد چنان است که اگر نام استاد را از متن ایشان بردارند و به بوتۀ چاپ سپارند؛ کسی که با سبک و قلم و ادبیات استاد آشنا باشد بی‌درنگ درمی‌یابد که این متن، به کلکِ شیرین و شورانگیز و پُرمغز استاد ملاصالحی نوشته شده است. چیزی که عجیب نمی‌نماید، چون کسی که از خوانِ بی‌دریغ استادش زنده‌یاد دکتر سیمین دانشور خوشه‌ای چیده باشد و در کرانه‌های دریای مدیترانه در سرزمین نغمه‌ها و ترانه‌ها با وی قدمی زده باشد قلمی پر مغز خواهد داشت.

*در وجود استاد ملاصالحی دانایی و دانستگی متجلی است

در بخش دیگری از این مراسم دکترمهرداد ملک‌زاده گفت: به نظر می‌رسد که ورای ظاهر نام‌ها، نام‌ها را در باطن بسیار رمز و رازهای نهفته دیگری هم هست، اشاراتی پنهان و گاه پیدا! نام دکتر حکمت‌الله ملاصالحی، استاد برجسته رشته باستان‌شناسی دانشگاه تهران، نیز چنین است؛ او براستی شایسته و زیبنده این نام است، او یک حکیم است. در گذشته، سنت اندیشمندان این طور بود که کسی چندان در چندین شاخه‌اندیشگی غور می‌کرد و درشان غرقه می‌شد که وی را حکمت فرامی‌گرفت و فرامی‌پوشاند و کسانی که حتی فقط یکبار همنشین و همسخن دکتر بوده، متوجه می‌شود که در او حکمت، در او دانایی و دانستگی، تجلی کرده است و تبلور یافته است.

او ادامه داد: حکمت‌الله ملاصالحی، البته که باستان‌شناس است، ظاهراً ولی او فقط باستان‌شناس نیست؛ باطناً، سال‌ها سفر و جست‌و‌جوی اندیشمندانه او در وادی فلسفه و منطق و حکمت و ادب و عرفان و تاریخ و فرهنگ؛ ذهن و زبان و بیان و سکنات و وجناتش را عمقی صدچندان بخشیده است؛ حضورش در جوانی برای کسب علم روزگار نو در اروپا و تحصیلات رسمی دانشگاهی‌اش در یونان‌زمین، یکی از دیرینه‌سال‌ترین پایگاه‌های اندیشه فلسفی و منطقی عالم، توأمان او را در دو قلمرو دانش (باستان‌شناسی) و اندیشه (فلسفه) پیش رانده و چه پیش راندنی!

ملک‌زاده اظهار کرد: حُسن کار حکمت‌الله، افزون بر دانش و دانایی بی‌مانند او در باستان‌شناسی و فلسفه، زبان و بیان اوست؛ حکمت‌الله ما شاید رسماً و علناً ادیب نباشد و یا او را اساساً در زمینه ادبیات ادعا و داعیه‌ای نباشد و نیست، اما سخنش بسیار دلکش است؛ نوشته‌های حکمت‌الله متن‌هایی ادبی نیست، او هرگز سر آن نداشته و ندارد تا متن‌هایی ادبی بیافریند، متن‌های او به مقصودی و با مقصدی دیگر فراهم آمده است، ولی سخنش آکنده از ظرایف ادبی و نکته‌سنجی‌های سخنورانه و سخن‌شناسانه است.

او ادامه داد: ذهن حکمت‌الله ما سخت پیچیده است و این پیچیدگی در نثر او بازتاب می‌یابد اما دقت و حوصله در نوشته‌های او، کتاب‌ها و مقالاتش و صبوری در شنیدن سخنرانی‌های ارزشمندش که به مناسبت‌هایی، اینجا و آنجا بیان شده، خواننده و شنونده را با عوالمی دیگر آشنا می‌کند و آشتی می‌دهد. حکمت‌الله هم از باستان‌شناسی و هم از فلسفه و هم از پیوند و پیوستگی آن دو، به گونه‌ای سخن می‌راند و چیز می‌نویسد که حتی اگر از هر دو به‌اندازه هم بدانی باز از بدایع بکر اندیشگی او در حیرت می‌شوی و دقایقی چند درنگ بایدت در گواردن گفته‌ها و نوشته‌های او.

*استاد از سنگر میراث و باستان‌شناسی دفاع کرد

سپس دکتر کامیار عبدی روی سن رفت و با اشاره به اتفاقات ناگواری که در طول سالیان گذشته در میراث فرهنگی رخ داده است، اظهار کرد: دوستان بیشتر بر شخصیت آرام و متین و مهربان دکتر ملاصالحی تأکید کردند به گونه‌ای که اگر کسی او را نشناسد گمان می‌برد با پرهیزگار مردی روبه رو است که به هیچ عنوان در امور دنیوی دخالت نمی‌کند.

این باستان‌شناس ادامه داد: من باید در اینجا و در این لحظه تأکید کنم که بدون هیچ اغراقی در سال‌هایی که برخی از دوستان کنج عافیت طلبیدند و سکوت اختیار کردند و برخی دیگر همسو و همراه کسانی شدند که با نشستن بر مسند سازمان میراث فرهنگی جز ویرانی و تباهی ارمغانی نداشتند، ایشان جزو معدود کسانی بودند که در سنگر صیانت از میراث و باستان‌شناسی بی‌هیچ واهمه‌ای جنگیدند و با انتشار مطالبشان در رسانه‌های مختلف به انتشار آنچه در این دوران تاریک بر میراث فرهنگی گذشت همت گماردند من بشخصه فکر می‌کنم پیش و بیش از هرچیز باید قدردان این شجاعت و غیرتمندی بود.

پس از پایین آمدن کامیار عبدی از روی سن دکتر ملاصالحی به نشانه تشکر با وی روبوسی کرد که این اقدام همراه با تشویق حضار در سالن بود.

*تا کنون فکر کرده اید که چرا کمر به تخریب میراث فرهنگی بسته اند؟

سپس دکتر ولی‌پور استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به خاطراتش از دوران دانشجویی و متفاوت بودن تفکرات ملاصالحی نسبت به سایر اساتید گفت: ایشان همواره تأکید داشتند که باستان‌شناسی فقط یک دانش نیست بلکه یک نظام ارزشی است. و یک رابطه و نسبت باید با تاریخ برقرار شود.

او ادامه داد: متأسفانه هنوز در ایران این رابطه با گذشته و تاریخ وجود ندارد و اگر معدود افرادی هستند مانند دکتر ملاصالحی که شجاعانه در مقابل تخریب‌های محیط زیستی و میراثی می‌ایستند برای این است که نسبتشان با تاریخ و گذشته کاملاً مشخص است. یا تا کنون از خود پرسیده‌اید که چرا در بزرگترین وزارتخانه‌ها آن هم در حالی که چهره های شاخص دانشگاهی بر مسند تصمیم‌گیری نشسته‌اند اینچنین همت به تخریب میراث گمارده می‌شود؟ پاسخ روشن است حتی در رده‌های بالای تحصیلاتی نیز ما نتوانسته‌ایم درک درستی از مفاهیم تاریخی و نسبتمان با آنها پیدا کنیم.

*ملاصالحی در برابر ظلم‌ها ایستادگی کرد

آخرین سخنران نیز دکتر حامد وحدتی‌نسب بود که اظهار کرد: دکتر ملاصالحی برای من که در ایران باستان‌شناسی نخوانده‌ام یادآور نخستین حضورم در گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران در سال 1384 برای برگزاری چند کارگاه و سخنرانی است. زمانی که نخستین برخورد من با شخصیت محبوب و متین وی شکل گرفت، منجر به رابطه‌ای چندین ساله شد.

او ادامه داد: دکتر حکمت‌الله ملاصالحی از آن دسته انسان‌های دوست‌داشتنی است که نمی‌توان در نگاه اول شیفته وی نشد. انگار از پشت برق نافذ چشمانش و در پس ابروان پرپشت و محاسن خاکستری، پدری یا پدربزرگی مهربان به شما می‌نگرد. یاد دارم مدتی پیش در جمعی فرهیخته صاحب قلمی صحبت از نحوه انتخاب مرجع تقلید می‌کرد و این‌که روایت است اگر شخص میان دو مرجع نتوانست از هیچ روی به انتخاب یکی دست یازد، می‌تواند ملاک را بر چهره آنان گزاشته و آن کسی را که صورتی دوست‌داشتنی‌تر دارد انتخاب کند. به‌راستی که عجیب نیست این ادعا، و به‌عنوان یک دانش‌آموخته انسان‌شناسی بارها به عینه مشاهده کرده‌ام که انسان‌های پاک‌سرشت چهره‌ای دوست‌داشتنی هم دارند و این مهم درباره استاد به روشنی صادق است.

وی افزود: در خلال سالیان گذشته بارها این موهبت را داشته‌ام تا در جوار استاد در جلسات سخنرانی و دفاعیه دانشجویان شرکت کنم. در همه‌ی این همنشینی‌ها نکته‌ای که بیش از هر چیز انسان را تحت تاثیر قرار می‌داد عمق ژرف‌بینی و ذکاوت ایشان در پیوند زدن میان عناصری بود که در نگاه نخست سخت بی‌ارتباط می‌کردند. یاد دارم در سال 1389 در میزگردی در دانشگاه آزاد دزفول به همراه دکتر عبدی با استاد بودم و صحبت از تطور انسان و پیدایش ایستادن روی دوپا بود. آقای دکتر ملاصالحی چنان زیبا این بحث کاملا خشک انسان‌شناختی و بیومکانیکی را با فلسفه قیام انسان مرتبط کرد که خود انگشت به دهان مانده بودم.

این استاد دانشگاه ادامه داد: شاید در کنار ده‌ها خصایل اخلاقی ویژه و بارز استاد بتوان به شجاعت بی‌مانند ایشان در پاسداری از حریم فرهنگ ایران‌زمین اشاره کرد. ده‌ها شاهد مثال است که درست در اوج خفقان و روزگار سیاه سازمان میراث فرهنگی، زمانی که هیچ کس را جرات مخالفت در برابر تصمیم‌های شبانه و براندازانه مسئولان وقت نبود، استاد بی‌پروا با قلم استوار و نثر محکم خود یک تنه به پاسداری از میراث گران‌سنگ این مرز و بوم همت گماشت. شاید مهم‌ترین ویژگی استاد همانا آزادگی اوست که هرگز در برابر هیچ ظلمی سر تعظیم فرود نیاورده و همواره از منافع مادی خویش برای اعتلای نام سرزمینش گذشته است.

در پایان پس از سخنرانی دکتر ملاصالحی چهارمین نشان دکتر نگهبان از سوی انجمن علمی باستان‌شناسی ایران به همراه یک لوح تقدیر و سه سکه بهار آزادی به وی تقدیم شد. همچنین بنیاد نخبگان نیز با اهدا یک لوح تقدیر و دو سکه بهار آزادی مقام علمی – فرهنگی او را نکو داشت. همچنین یکی از شاگردان ملاصالحی پرتره‌ای را تقدیم او کرد. هنگام تقدیر از این استاد برجسته دانشگاه تهران مادر و همسر وی نیز بر روی سن حضور یافتند.

1399/12/16 20:43
در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • «انجمن خرد» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • انجمن خرد از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • درج در قسمت هایی که با ستاره قرمز مشخص گردیده الزامی است.
  • تعداد کاراکترهای نام، ایمیل و نظر نباید به ترتیب بیش از 100، 300 و 500 بیشتر باشد . در صورت عدم رعایت متاسفانه نظر شما ثبت نخواهد گردید.
  • نظرات پس از تأیید مدیر سایت منتشر می‌شود.

نام:

پست الکترونیک:

متن نظر:

کد امنیتی:

نظرات: