به گزارش خبرنگارایرنا، کشفیات تازه باستان شناسی در نقاط مختلف جهان، هر بار گوشه ای از زندگی، فرهنگ و مناسبات جوامع باستانی را روشن می کنند و شناخت ما را از گذشته بشر گسترش می دهند. در این گزارش به جزییات ۲ کشف جدید در ترکیه و بریتانیا می پردازیم.
کشف کشتی تجاری ۴۵۰۰ ساله در ترکیه و بازخوانی تجارت دریایی عصر مفرغ
کشف بقایای یک کشتی احتمالا تجاری در آب های ساحلی جزیره ککووا در جنوب ترکیه، با قدمتی برآورد شده در حدود چهار هزار و ۵۰۰ سال، چشم انداز تازه ای برای مطالعه دریانوردی، مبادلات اقتصادی و ارتباطات میان جوامع مدیترانه شرقی در عصر مفرغ گشوده است.
بقایای این شناور باستانی در آب های ساحلی جزیره ککووا در استان آنتالیای ترکیه شناسایی شده است، محوطه ای زیرآبی که با وجود نابودی سازه چوبی کشتی در گذر زمان، بخشی از محموله سفالی آن را در دل بستر سنگی دریا حفظ کرده است. این یافته از منظر باستان شناسی دریایی اهمیت ویژه ای دارد زیرا آثار باقی مانده از محموله می توانند شواهدی ارزشمند درباره فناوری ساخت ظروف، جابه جایی کالاها و پیوندهای اقتصادی جوامع ساحلی در هزاره سوم پیش از میلاد فراهم کنند.
براساس گزارش شبکه خبری ABC استرالیا و اطلاعات منتشر شده از سوی دانشگاه مک کواری، قدمت این محوطه با تکیه بر بررسی گونه شناختی و مقایسه ویژگی های سفالینه های به دست آمده، حدود ۲ هزار و ۴۰۰ تا ۲ هزار و ۷۰۰ پیش از میلاد برآورد شده است، بازه ای زمانی که با دوران ساخت اهرام بزرگ جیزه در مصر هم زمان است. با این حال، تاریخ گذاری یاد شده همچنان ماهیت پژوهشی دارد و تعیین دقیق تر قدمت محوطه به بررسی های تکمیلی وابسته است.
سفالینه ها؛ کلید رمزگشایی از تاریخ کشتی
کارین سوداواباستان شناس و متخصص سفال باستانی در دانشگاه مک کواری استرالیا، به دعوتهاکان اونیزدانشیار دانشگاه آکدنیز ترکیه و سرپرست کاوش ها، به گروه پژوهشی پیوست تا در تعیین خاستگاه و قدمت آثار سفالی مشارکت کند. او بیش از ۲۰ قطعه از یافته های محوطه را بررسی کرد؛ آثاری که مطالعه جنس خاک رس، شکل، فنون ساخت و ویژگی های تزئینی آن ها امکان مقایسه با نمونه های شناخته شده از محوطه های باستانی مصر و خاورمیانه را فراهم می کند.
بخش مهمی از محموله شامل ظروف بزرگ سفالی برای نگهداری و حمل کالاهاست که در گزارش های اولیه با عنوان آمفورا یا ظروف ذخیره سازی باستانی معرفی شده اند. در کنار این ظروف، لنگرهای سفالی نیز شناسایی شده اند. برخی از ظروف کشف شده تا حدود ۵۰ سانتی متر ارتفاع دارند و ویژگی های ساختاری و تزیینی آنها از مهم ترین شواهد مورد استفاده پژوهشگران برای برآورد قدمت محموله به شمار می رود.
اهمیت این رویکرد در آن است که در باستان شناسی دریایی، هنگامی که بدنه چوبی شناور از میان رفته و امکان تاریخ گذاری مستقیم آن فراهم نیست، مطالعه تطبیقی محموله می تواند سرنخ هایی اساسی برای بازسازی تاریخ کشتی و مسیرهای احتمالی جابه جایی کالاها ارائه دهد. در محوطه ککووا نیز سفالینه ها اسناد مادی برای مطالعه اقتصاد و فناوری جهان باستان محسوب می شوند.
از حمل کالا تا بازسازی شبکه های مبادلاتی
بررسی های اولیه نشان می دهد ظروف این کشتی برای حمل و نگهداری کالاها و مواد مختلف به کار می رفته اند. غلات، روغن، شراب و رزین های گیاهی از جمله محتویات احتمالی مطرح شده از سوی پژوهشگران هستند؛ با این حال، شناسایی قطعی مواد حمل شده به نتایج آزمایش های علمی روی بقایای باقی مانده درون ظروف وابسته است.
وجود آثار قابل مشاهده از مواد باقی مانده در برخی ظروف، امکان مطالعه دقیق تر ترکیبات محموله را فراهم کرده است. این بررسی ها می تواند اطلاعاتی درباره ماهیت کالاهای مبادله شده، شیوه های نگهداری و حمل مواد و احتمال ارتباط این محموله با مراکز تولید و توزیع در بخش های مختلف مدیترانه شرقی به دست دهد.
در این میان، خاستگاه سفالینه ها نیز اهمیت مستقلی دارد. مقایسه ویژگی های ظروف و مواد اولیه به کار رفته در ساخت آن ها می تواند به شناسایی مناطق تولید و مسیرهای احتمالی انتقال کالا کمک کند. پژوهش های اولیه احتمال داده اند که برخی از ظروف یا مواد اولیه آن ها با مناطق حوزه دره مرکزی اردن ارتباط داشته باشند؛ فرضیه ای که برای تثبیت آن به بررسی های تخصصی بیشتر نیاز است.
کشف گورستان رومی غیرمعمول در بریتانیا
باستان شناسانی که پیش از اجرای پروژه یک بزرگراه در بریتانیا کاوش می کردند، گورستانی رومی و غیرمعمولی شامل بیش از ۱۰۰ گور را کشف کرده اند.
این کشف در نزدیکی تقاطع بزرگراه M۵، در «گلاسترشر»، در جریان بررسی های باستان شناسی مرتبط با این طرح عمرانی انجام شد.
در کاوش های اخیر اما شواهدی آشکار شده است که چندین دوره، از جمله دوره پارینه سنگی، رومی و آنگلوساکسون را در بر می گیرد. یکی از مهم ترین این کشف ها، گورستانی است که گمان می رود به دوره رومی بازمی گردد. البته گورهایی نیز شناسایی شده اند که نشان دهنده دوره ها، فرهنگ ها و احتمالا سنت های مذهبی متفاوت اند.
به گفته باستان شناسان، بیش از نیمی از گورها، شیوه های تدفینی غیرمعمول را نشان می دهند که از جمله آن ها به افرادی که در وضعیت خمیده دفن شده اند، می توان اشاره کرد.
چنین گورهایی البته در نقاط دیگر بریتانیای رومی از پیش کشف شده بودند، اما معمولا تعداد کمی از گورها در یک گورستان را تشکیل می دهند.سرپرست پروژه کاوش این گورستان، این کشف را «بسیار بسیار منحصربه فرد» توصیف کرد.
به گفته باستان شناسان این کاوش، در گورستان های رومی معمولا فقط چند درصد گورهای غیرهنجاری کشف می شوند، اما تاکنون در تمام محوطه مورد نظر، احتمالا در مجموع بیش از ۱۰۰ گور کشف شده که بیش از ۵۰ گور ناهنجار در میان آن هاست و این کاملا منحصربه فرد است.
باستان شناسان همچنین مجموعه ای از اشیای باستانی نسبتا سالم را کشف کرده اند که از جمله سنجاق های تزئینی، دستبندها، سفالینه ها، آجرها و کاشی ها می توان اشاره کرد.
بقایای انسانی و یافته های مرتبط با آنها اکنون تحت تحلیل تخصصی قرار خواهند گرفت. پژوهشگران استخوان های انسان و حیوان، سکه ها و سایر مواد باستان شناسی را بررسی خواهند کرد تا قدمت دقیق تری را بتوانند تشخیص دهند.
