به گزارش انجمن خرد آورده شده از ایرنا؛، سلامت از آن نیازهایی است که ردپایش را می توان در همه دوره های زندگی اجتماعی مردم دید؛ از زمانی که درمان در شکل های ابتدایی و با امکانات محدود انجام می شد تا دوره ای که بیمارستان، درمانگاه، داروخانه و تخصص های مختلف پزشکی بخشی از زندگی روزمره مردم شد. در این میان، پزشکان نیز فقط درمانگران یک بیماری یا یک فرد نبوده اند؛ نام و تلاش آنان در بخشی از تاریخ اجتماعی هر شهر باقی مانده است.
سمنان هم از این قاعده جدا نیست. تاریخ طبابت در این شهر، بخشی از گذشته ای است که در منابع مختلف، خاطرات افراد و اسناد باقی مانده پراکنده شده است؛ گذشته ای که اگر ثبت و گردآوری نشود، بخشی از آن با گذشت زمان از دست می رود.
کتاب «تاریخ طب و طب پیشگان در سمنان»تلاشی برای ثبت همین بخش از تاریخ است؛ اثری که زندگی بیش از ۱۰۰ پزشک از قرن چهارم هجری تا دهه ۱۳۶۰ را گردآوری کرده و در کنار آن، تاریخچه هشت بیمارستان از دوره قاجار تا امروز، ۱۶ درمانگاه و هشت داروخانه را بررسی کرده است.
وقتی تاریخ پزشکی از دل روایت ها بیرون می آید
پژوهش درباره گذشته پزشکی سمنان، فقط جست وجو در کتاب ها و اسناد مکتوب نبوده است. بخشی از اطلاعات این اثر از روایت افرادی به دست آمده که خود شاهد بخشی از این تاریخ بوده اند یا درباره پزشکان و مراکز درمانی گذشته اطلاعاتی در اختیار داشته اند.
محمد(امیر) عزیزالدین، یکی از نویسندگان کتاب، کمبود منابع مکتوب، درگذشت شماری از پزشکان و دشواری دسترسی به پزشکانِ مهاجرت کرده و خانواده های آنان را از مهم ترین چالش های این پژوهش عنوان کرد و گفت: همین مسایل ضرورت بهره گیری از تاریخ شفاهی و گفت وگو با افراد مطلع را دوچندان کرد.
به گفته وی، در فرآیند تدوین کتاب حدود ۱۵۰ ساعت مصاحبه تاریخ شفاهی با ۷۰ نفر از مطلعان انجام شد. بیش از ۱۵۰ برگ سند تاریخی، بیش از ۱۰۰ قطعه عکس و ۸۰ عنوان کتاب و مقاله نیز در تدوین این اثر مورد استفاده قرار گرفت.
عزیزالدین افزود: نام بیش از یک هزار و ۵۰ نفر از فعالان حوزه سلامت، شامل پزشکان عمومی، متخصصان و فوق تخصص ها، دندانپزشکان، داروسازان، فعالان علوم آزمایشگاهی، پرستاران و ماماها نیز در این کتاب ثبت شده است.
از پزشکان قرن چهارم تا مراکز درمانی امروز
در این میان، گستره زمانی کتاب یکی از ویژگی های قابل توجه آن است. زندگینامه بیش از ۱۰۰ پزشک از قرن چهارم هجری تا دهه ۱۳۶۰ گردآوری شد و در بخش دیگری از کتاب، تاریخچه هشت بیمارستان از دوره قاجار تا امروز بررسی شده است.
۱۶ درمانگاه و هشت داروخانه نیز در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته اند تا تصویری از بخشی از روند شکل گیری و گسترش خدمات درمانی در سمنان در دوره های مختلف ارایه شود.
تاریخ طبابت بخشی از هویت فرهنگی جامعه است
عبدالجواد رحیم پور، از پیشکسوتان حوزه دندانپزشکی کشور، با اشاره به دشواری های پژوهش در تاریخ پزشکی، تدوین این کتاب را اقدامی ارزشمند در حفظ و انتقال میراث علمی و درمانی سمنان به نسل های آینده دانست.
وی با تأکید بر اهمیت گردآوری اسناد، منابع مکتوب و روایت های شفاهی در بازشناسی تاریخ پزشکی گفت: ماندگاری چنین آثاری به معنای حفظ بخشی از فرهنگ و هویت یک منطقه است و می تواند تصویری از تلاش پزشکان و فعالان حوزه سلامت برای تأمین سلامت جامعه در دوره های مختلف تاریخی ارایه دهد.
کتابی برای ثبت بخشی از حافظه پزشکی سمنان
مدیرکل کتابخانه های عمومی استان سمنان هم با تاکید بر نقش کتابخانه ها در گسترش فرهنگ مکتوب و پیوند دادن آثار تألیفی با جامعه، کتاب های پژوهشی را فرصتی برای معرفی دستاوردهای پژوهشگران و پاسداشت تلاش های فرهنگی دانست و از نویسندگان این اثر برای ثبت بخشی از تاریخ علمی و اجتماعی سمنان قدردانی کرد.
سعید دهقانلو با اشاره به ضرورت حمایت از نویسندگان و آثار ارزشمند، بر نقش کتابخانه های عمومی در فراهم کردن زمینه معرفی و عرضه آثار فرهنگی و ادبی تأکید کرد.
مشخصات کتاب
کتاب «تاریخ طب و طب پیشگان در سمنان» تألیف محمد(امیر) عزیزالدین و حمیدرضا نظری(حکمت)، با مقدمه ای از شاهرخ موسوی و ویراستاری مجید کسایی، از سوی انتشارات آبرخ در سمنان منتشر شده است.
این کتاب در ۳۵۹ صفحه، همراه با تصویر، جدول و عکس، پنجمین دفتر از مجموعه «تاریخ معاصر استان سمنان» است.
