مجید گودرزی کارشناس اقتصادی در گفت و گو با خبرنگار اقتصادیایرنابا اشاره به ادعاهای وزیر خزانه داری آمریکا مبنی بر فروپاشی اقتصاد ایران اظهار داشت: اینگونه اظهارات بخشی از جنگ رسانه ای دشمن بویژه شخص دونالد ترامپ است و تلاش می کنند با طرح چنین ادعاهایی، مشکلات اقتصادی خود را تحت الشعاع قرار دهند.
وی افزود: هرچند ایران درگیر سه جنگ رسانه ای، اقتصادی و نظامی شده و مشکلات موجود نیز قابل انکار نیست، اما آنچه آمریکایی ها درباره فروپاشی اقتصاد ایران مطرح می کنند، به اعتقاد من اتفاق نخواهد افتاد.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه برخی مشکلات ریشه داخلی دارد و می توان این موارد را مدیریت و رفع کرد، اظهار داشت: برای نمونه رشد قابل توجه شاخص بورس در ماههای اخیر فرصت مناسبی برای سرمایه گذاری بوجود آورده و این امکان را فراهم کرده که بخشی از نقدینگی جامعه از این مسیر به سمت تولید حرکت کند.
گودرزی ادامه داد: در مقابل مشکلاتی که در اقتصاد ایران در ماههای اخیر بوجود آمده، مشکلات اقتصادی آمریکا نیز قابل توجه است ضمن اینکه باید در نظر داشت بدهی های خارجی دولت این کشور بسیار بیشتر از بدهی های ایران است و با مشکلات ناشی از آن دست و پنجه نرم می کند.
جنگ علیه ایران به یک جنگ اقتصادی جهانی تبدیل شده است
وی با اشاره به پیامدهای جنگ علیه ایران بر زنجیره تامین جهانی اظهار کرد: محروم شدن کشورهای جهان از بخشی از زنجیره تامینی که قسمتی از نیازهای آن از منطقه غرب آسیا و بویژه خلیج فارس تامین می شد، آثار گسترده ای بر اقتصاد جهانی گذاشته است.
گودرزی ادامه داد: مواد اولیه ای که از ایران صادر می شد، بخشی از نیازهای دیگر کشورها را تامین می کرد و اختلال در این روند، پیامدهایی فراتر از اقتصاد ایران به همراه داشته است. در این شرایط، جنگ ایران را به یک جنگ اقتصادی جهانی تبدیل کرده و تقریباً بسیاری از کشورهای دنیا را درگیر پیامدهای آن کرده است. آمریکایی ها نیز بیش از بسیاری از کشورها از این واقعیت آگاه هستند.
وی با اشاره به برخی شاخص های اقتصادی آمریکا گفت: تورم سوخت هواپیما در این کشور تقریباً ۱۸ برابر تورم عمومی اعلام شده آن است. همچنین تورم عمومی آمریکا از آنچه وعده داده شده بود، بیش از ۷۰ درصد بالاتر رفته و نرخ تورم دو درصدی پیش بینی شده به حدود ۳.۴ درصد رسیده است. از طرف دیگر، بدهی های آمریکا از ۴۰ تریلیون دلار فراتر رفته و حدود سه درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور صرف پرداخت سود بدهی ها می شود.
گودرزی همچنین افزایش بی سابقه نسبت قیمت طلا به دلار را نشانه ای از کاهش ارزش پول ملی آمریکا دانست و گفت: این تحولات نشان می دهد که اقتصاد آمریکا نیز با مشکلات جدی مواجه است. هرچند اقتصاد ایران به واسطه فشارهایی که آمریکا وارد کرده، آسیب دیده است، اقتصاد آمریکا نیز از پیامدهای این شرایط بی نصیب نمانده و سهم قابل توجهی از نابسامانی های اقتصادی را تجربه می کند.
کسری تجاری آمریکا و تلاش کشورها برای کاهش وابستگی به دلار
این کارشناس اقتصادی با اشاره به وضعیت تجارت خارجی آمریکا اظهار کرد: تراز تجاری آمریکا با بسیاری از شرکای اقتصادی آن منفی است و حتی در تعامل با کشورهای اروپایی، مکزیک، کانادا، کره جنوبی، ژاپن، چین و ویتنام کسری تجاری دارد.
وی افزود: مجموعه این شرایط، آمریکا را به سمت طراحی و اجرای سیاست های تجاری و اقتصادی جدید سوق داده است؛ سیاست هایی که به اعتقاد من، در نهایت می تواند به زیان خود این کشور تمام شود، اما آمریکا در شرایط کنونی راهکار ساده ای برای خروج از این وضعیت ندارد.
وی با اشاره به تلاش برخی کشورها برای کاهش وابستگی به دلار گفت: کشورهای مختلف دنیا در تلاش هستند مانع از آن شوند که آمریکا از جایگاه دلار به عنوان ارز مرجع جهانی برای انتقال آثار مشکلات اقتصادی خود به سایر کشورها استفاده کند برای نمونه اتحادیه هایی مانند آسه آن و بریکس نیز در تلاش هستند سازوکارهایی ایجاد کنند تا از منافع اقتصادی اعضای خود در برابر این وضعیت محافظت شود.
گودرزی خاطرنشان کرد: آمریکا به دلیل مرجع بودن دلار، در طول سال های گذشته از موقعیت این ارز در اقتصاد جهانی بهره برده و منابع و منافع اقتصادی قابل توجهی به دست آورده است. اکنون کشورهای مختلف به دنبال آن هستند که از ادامه این روند جلوگیری کنند که در حقیقت این روند نوعی برداشت ناعادلانه از منابع و ظرفیت های اقتصادی سایر کشورهاست.
نوسانات ارز؛ حاصل هم زمان محدودیت های خارجی و مشکلات مدیریتی
این استاد دانشگاه درباره ریشه نوسانات اخیر نرخ ارز و میران اثرگذاری جنگ، تحریم ها و محاصره دریایی اظهار کرد: جنگ و تحریم ها بخشی از صادرات کشور را مختل کرده اند و در نتیجه، بخشی از کالاهایی که پیش تر صادر می شدند، اکنون در بازار داخلی عرضه می شوند.
وی افزود: این وضعیت باعث افزایش عرضه برخی کالاها در بازار داخلی و ایجاد نوعی تعادل میان عرضه و تقاضا می شود. با این حال، زمانی که نرخ ارز افزایش پیدا می کند، صادرات جذابیت بیشتری پیدا می کند و عرضه محصول در بازار داخلی برای تولیدکنندگان جذابیت کمتری خواهد داشت.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: به بیان دیگر، افزایش نرخ ارز می تواند انگیزه تولیدکنندگان برای صادرات را افزایش دهد و در مقابل، عرضه کالا در بازار داخلی را کاهش دهد. بنابراین، نوسانات ارزی از مسیر تغییر انگیزه تولیدکنندگان و صادرکنندگان، بر میزان عرضه محصولات در بازار داخلی نیز اثر می گذارد.
گودرزی با تأکید بر اینکه می توان بخشی از مشکلات اقتصادی را در داخل حل کرد، گفت: یکی از بدترین معضلات کشور، حضور مدیران غیرمتخصص در نظام تصمیم گیری است که تجربه و تجربه کافی برای حل مشکلات را ندارند.
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: باید به سمت نخبه گرایی و شایسته سالاری حرکت کنیم و مشکلت و ضعف های داخلی را رفع کنیم.
وی با بیان اینکه آمریکایی ها در اظهارات و اقدامات خود معمولاً بر نقاط ضعف کشورها تمرکز می کنند و برای بهره برداری از این نقاط ضعف برنامه ریزی انجام می دهند، افزود: ضعف های موجود قابل اصلاح هستند و می توان با مدیریت مناسب، آثار فشارهای خارجی را کاهش داد.
گودرزی با اشاره به بازار مسکن به عنوان یکی از چالش های مهم اقتصاد ایران اظهار کرد: زمانی که می گوییم بخش بزرگی از مشکلات کشور داخلی است، این موضوع بدون دلیل مطرح نمی شود. برای نمونه، یکی از چالش های اصلی اقتصاد کشور، مسکن است. حدود ۷۰ درصد قیمت مسکن به بهای زمین مربوط می شود، در حالی که کشور از نظر مساحت زمین با کمبود مطلق مواجه نیست.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه با یک درصد از زمین های کشور می توان به هر ایرانی حدود ۱۹۴ مترمربع زمین اختصاص داد، گفت: بنابراین، ظرفیت لازم برای استفاده از سیاست های زمین در راستای کاهش فشار بر خانوارها وجود دارد. اگر دولت در شرایط کنونی که تهدیدها و تحریم ها به اوج خود رسیده اند، تدبیر لازم را به خرج دهد و بخشی از منابع و ذخایر خود را آزادسازی کند، می توان از دشوارتر شدن شرایط زندگی مردم جلوگیری کرد.
وی افزود: برای مثال، اگر موضوع واگذاری زمین رایگان و مدیریت بازار مسکن، مطابق آنچه در قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره بها پیش بینی شده است، به درستی اجرا شود، فشار اقتصادی بر مردم کاهش پیدا خواهد کرد.
بازارچه های مرزی و حمایت از کالاهای اساسی باید تقویت شود
این کارشناس اقتصادی در پاسخ به این پرسش که دولت برای مدیریت بازار و کاهش فشار اقتصادی بر مردم چه اقداماتی باید انجام دهد، گفت: دولت تاکنون اقداماتی انجام داده که از جمله آن می توان به موضوع بازارچه های مرزی اشاره کرد. در این زمینه، مجموعه ای از معافیت ها برای واردات و صادرات در نظر گرفته شده است که می تواند بخش مهمی از نیازهای کشور را تأمین کند. از سوی دیگر، موضوع حمایت از سیاست تورم صفر برای کالاهای اساسی نیز اهمیت دارد و اجرای این سیاست می تواند کمک قابل توجهی به مردم کند.
گودرزی با بیان اینکه افزایش قیمت ها در بسیاری از موارد مبنای منطقی و اقتصادی ندارد، گفت: در بیشتر موارد، افزایش قیمت ها از مبنای درست، منطقی و اقتصادی برخوردار نیست.
وی برای توضیح این موضوع اظهار کرد: برای مثال، ممکن است یک واحد مسکونی ۲۰ سال پیش ساخته شده باشد و هزینه ساخت آن نیز بر اساس قیمت های همان زمان پرداخت شده باشد. سازنده سود خود را برده و مالک نیز در طول این سال ها از افزایش ارزش دارایی خود منتفع شده است، اما اکنون به واسطه وقوع جنگ، پس از گذشت ۲۰ سال، قیمت ها به شدت افزایش پیدا می کنند.
این کارشناس اقتصادی افزود: ما به سازوکاری نیاز داریم که در آن بهای تمام شده تاریخی، مبنایی برای قیمت گذاری و ایجاد ثبات در قیمت ها باشد. نباید اجازه دهیم در شرایط بحرانی، برخی افراد با استناد به وضعیت سیاسی و اقتصادی، قیمت ها را بدون توجه به هزینه های واقعی افزایش دهند.
گودرزی ادامه داد: به هر حال، هزینه تمام شده بسیاری از کالاهایی که با استفاده از لوازم، منابع و مصالح داخلی تولید یا ساخته شده اند، ارتباط مستقیمی با جنگ، محاصره و تحریم ندارد؛ با این حال، برخی فعالان بازار بحران های سیاسی را بهانه ای برای افزایش قیمت ها قرار می دهند و این مسئله متأسفانه بازار را دچار آشفتگی می کند.
وی با اشاره به ظرفیت های قانونی برای مدیریت قیمت ها گفت: همان طور که در قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره بها نیز مورد توجه قرار گرفته است، دولت می تواند برای کشف قیمت و اعلام قیمت های منطقه ای اقدام کند. اجرای چنین سیاستی می تواند کمک بزرگی به ایجاد ثبات در قیمت ها کند و از افزایش های غیرمنطقی در بازار مسکن جلوگیری کند.
