سیدناصر بهشتی با اشاره به سه سطح نابرابری در حوزه آموزش دیجیتال و ابزارهای هوش مصنوعی، اظهار کرد: سطح نخست به مقوله دسترسی بازمی گردد که شامل کیفیت اینترنت، هزینه های اتصال و فراهم بودن خدمات برای همگان می شود. سطح دوم، مهارت کار با این ابزارها است؛ چراکه بسیاری از افراد هنوز دانش لازم برای بهره گیری از هوش مصنوعی را ندارند و سطح سوم نیز به بهره مندی اختصاص دارد؛ جایی که باید پرسید آیا امکان بهره مندی افراد دارای معلولیت، با سایر افراد جامعه برابر است؟
وی افزود: گاهی اوقات، تصورات ما از محرومیت اغلب با واقعیت های میدانی فاصله دارد؛ صرفاً وجود اینترنت در یک مدرسه به معنای برخورداری کامل نیست. باید پرسش اساسی این باشد که چه میزان از این زیرساخت ها در عمل کارآمد است و کیفیت بهره برداری از این فناوری تا چه حد با نیازهای آموزشی دانش آموزان و دانشجویان همخوانی دارد؟
سرمایه گذاری بر هوش مصنوعی راه تحقق عدالت آموزشی
این مدرس دوره های آموزشی هوش مصنوعی در دانشگاه فردوسی اظهارکرد: هوش مصنوعی می تواند با ایجاد فرصت های برابر، شکاف های عمیقی را که جبران آن سال ها زمان می برد کاهش دهد. برای نمونه، دانش آموزی که در مناطق محروم معلم ندارد، می توانداز راهنمایی ها و توصیه های هوش مصنوعی بهره مند شود؛ چراکه این ابزار با تشخیص نقاط ضعف و توانمندی های فرد، آموزش را به صورت تعاملی و شخصی سازی شده ارائه می دهد. از این رو برای تحقق عدالت آموزشی، ضرورت دارد سرمایه گذاری بر زیرساخت های فناوری برای اقشار محروم در اولویت قرار گیرد.
بهشتی با اشاره به پیامدهای آسیب زای عدم دسترسی به فناوری های نوین، بیان کرد: اگر دانشجویی به دلیل ناپایداری اینترنت از این ابزارها محروم بماند، آثار این نابرابری ها در پایان ترم نمایان خواهد شد. تداوم این وضعیت طی سال های آتی، تبعات جبران ناپذیری به دنبال دارد. زیرا نه تنها فرصت های شغلی آینده آنان را تحت الشعاع قرار می دهد، بلکه با تزلزل در اعتماد به نفس دانشجو، این باور نادرست را در او ایجاد می کند که عامل این عقب ماندگی، ضعف توانمندی های خودش است.
وی با انتقاد از شیوه های آموزشی در سال های اخیر، اضافه کرد: اگرچه فناوری هایی نظیر اینترنت و هوش مصنوعی وارد فضای آموزش شده اند، اما متأسفانه آموزش های لازم برای بهره برداری صحیح از این ابزارها ارائه نشده است. همچنین، هزینه های تأمین تجهیزات و ناپایداری زیرساخت های فنی از دیگر چالش های جدی است.
هوش مصنوعی؛ مرز نامرئی میان یادگیری و عقب ماندگی
این مدرس دوره های آموزشی هوش مصنوعی در دانشگاه فردوسی خاطر نشان کرد: البته، صرف دسترسی به هوش مصنوعی و فضای مجازی لزوماً به معنای ارتقای سطح یادگیری نیست. زیرا بسیاری از دانشجویان به دلیل ناآگاهی از شیوه های صحیح تعامل با این فناوری، به جای «یادگیری همراه با هوش مصنوعی»، تمامی فرآیند آموزشی خود را به آن واگذار می کنند. این رویکرد منفعلانه نه تنها مانع از کسب مهارت می شود، بلکه شکاف آموزشی عمیقی پدید می آورد.
بهشتی با تأکید بر ضرورت شفاف سازی معیارهای ارزیابیِ موفقیت در حوزه عدالت آموزشی، یادآور شد: باید با طرح این پرسش ها که آیا رویکردهای آموزشی متحول شده اند، گروه های محروم بیشترین بهره را از این فرصت ها برده اند و شکاف برخورداری کاهش یافته است یا خیر، عملکردها را به دقت سنجید؛ چراکه فناوری به خودی خود عدالت گستر نیست. تحقق عدالت آموزشی در عصر دیجیتال، مستلزم طراحی نظام مند، ارزیابی مستمر و تخصیص بودجه هدفمند است.
