به گزارش انجمن خرد آورده شده از ایسنا؛ مقام های درباری و صنعتگرانی که به پادشاهان نخستین مصر خدمت می کردند، ممکن است پس از مرگ فرمانروای خود قربانی شده باشند؛ این نتیجه ای است که پژوهشی جدید بر اساس کشف شکستگی هایی در جمجمه چندین نفر از آنها مطرح کرده است.
گورستان سلطنتی اُم القعاب در نزدیکی شهر باستانی ابیدوس، مقبره ها و محوطه های تدفینی فرمانروایان سلسله نخست مصر را در خود جای داده و قدمت آن به حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد بازمی گردد. البته تنها اعضای خاندان سلطنتی در این مکان دفن نشده اند. در اطراف این سازه ها، قبرهایی وجود دارد که تصور می شود متعلق به افرادی مرتبط با خاندان های سلطنتی بوده اند، از جمله زنان درباری، مُهرداران، بازرسان و صنعتگران.
دکتر روزلین کمپبل، نویسنده این پژوهش از دانشگاه پردو در آمریکا، در مقاله جدید خود می نویسد: «درحالی که به نظر می رسد «آها»، نخستین فرمانروای سلسله اول، تنها چند قبر فرعی داشته است، جانشینان او صدها قبر فرعی در اطراف مقبره ها و محوطه های تدفینی خود ایجاد کردند.»
قبرهای این افراد وابسته به دربار در دهه ۱۹۲۰ توسط فلیندرز پتری، مصرشناس انگلیسی، حفاری باستان شناسی شدند. پتری معتقد بود این قبرها نمونه ای از قربانی کردن انسان هستند؛ دیدگاهی که بعدها برخی کارشناسان دیگر نیز با آن موافقت کردند.
اما پتری هیچ مدرکی از آسیب های جسمانی روی بقایای انسانی پیدا نکرده بود. او احتمال داده بود این افراد زنده به گور شده باشند، در حالی که برخی دیگر معتقد بودند این خدمتگزاران به مرگ طبیعی مرده اند و پس از مرگ فرمانروایشان، دوباره در ابیدوس دفن شده اند.
کمپبل، جمجمه های ۴۶ نفر از این افراد را که از قبرهای اطراف محوطه های تدفینی سه فرمانروای مختلف به دست آمده بود، در دانشگاه کمبریج دوباره بررسی کرد. او به گاردین گفت: «این پرسش که آیا قربانی کردن خدمتگزاران در مصر انجام می شده یا نه، بیش از یک قرن است که مورد بحث قرار دارد، اما این نخستین پژوهشی است که بقایای انسانی موجود در خود این مقبره ها را بررسی می کند.»
کمپبل گزارش کرده است که ۱۸ جمجمه نشانه هایی از آسیب های بالقوه مرگبار، از جمله شکستگی داشتند و در یک مورد نیز آثار ضربه یا بریدگی به چشم مشاهده شد.
به عقیده کمپبل، ممکن است پتری این شکستگی های جمجمه را دیده باشد، اما متوجه نشده باشد که این آسیب ها در حوالی زمان مرگ ایجاد شده اند و نتیجه صدماتی نیستند که پس از مرگ و در اثر جابه جایی یا آسیب های بعدی به بقایا وارد شده باشند.
او می افزاید: این شکستگی ها احتمالا در اثر ضربه گرز ایجاد نشده اند و این آسیب ها بیشتر در اثر برخورد با اشیای پهن و تخت ساخته شده از چوب یا شاخ گوزن ایجاد شده باشند.
کمپبل تاکید کرد: «درباره جمجمه هایی که هیچ نشانه ای از آسیب ندارند، نمی توانیم با اطمینان بگوییم که این افراد قربانی شده اند. کاملا ممکن است برخی از خدمتگزاران قربانی شده باشند و برخی دیگر نه.»
او افزود: «با توجه به کوچک بودن حجم نمونه نسبت به جمعیت اصلی دفن شده، ما به سادگی نمی توانیم گستره کامل این آیین های تدفینی را ببینیم و همچنین نمی توانیم مطمئن باشیم که این نمونه واقعا درباره همه خدمتگزاران صادق بوده است.»
کمپبل همچنین اشاره کرد که تعداد قبرهای فرعی به سرعت کاهش پیدا کرده و به نظر می رسد این سنت با آغاز سلسله دوم مصر کاملا از میان رفته باشد.
سلیمه اکرام، استاد دانشگاه آمریکایی قاهره، گفت اگرچه ایده قربانی کردن خدمتگزاران کاملا جدید نیست، «این مقاله یکی از معدود مواردی است که در آن از روش های دقیق و مدرن برای ارزیابی این بقایا استفاده شده است.»
او افزود: «این سنت مدت کوتاهی ادامه داشت و بعد انسان ها با تندیس ها جایگزین شدند. احتمالا برخی یا همه خدمتگزاران تصور می کردند این اتفاق برایشان نوعی موهبت است و قرار است زندگی ابدی خود را در خدمت پادشاه ادامه دهند؛ هرچند ممکن است از این وضعیت ناراضی بوده، وحشت کرده و تلاش کرده باشند از چنین سرنوشتی فرار کنند.»
دکتر داون مک کورمک، مصرشناس دانشگاه سامفورد در ایالت آلاباما نیز گفت: «موارد مشابه قربانی کردن انسان در فرهنگ ها و دوره های مختلف رخ داده است و افزود که احتمالا همه افرادی که در این محوطه دفن شده اند، با سرنوشت خود موافق نبوده اند.»
