هشدار: به بهانه شیوع کرونا در دام نیافتید

خوزستان در جنگ (بخش سوم: محور خرمشهر، آبادان؛ ب – آزادسازی؛ دوم: حماسه رهایی خرمشهر)

خوزستان در جنگ (بخش سوم: محور خرمشهر، آبادان؛ ب – آزادسازی؛ دوم: حماسه رهایی خرمشهر)

لوس آنجلس تایمز: یک ژنرال عراقی گفت: "ما علاقه ای به ماندن در این جا نداریم. این جا یک صحرای خشک و خالی است و می‌تواند ارزانی خودشان باشد".

تاریخ ثبت: (1397/03/03 )  تاریخ بروزآوری: (1397/03/03 )

این مطلب (2,548)  بار مطالعه شده است.

این مطلب را با دوستان خود در واتساپ به اشتراک بگذارید.

مناطق تحت اشغال عراق پیش از عملیات بیت المقدس

در حالی که اشغال خرمشهر توسط عراق به عنوان آخرین و مهم‌ترین برگ برنده این کشور برای وادار ساختن ایران به شرکت در هر گونه مذاکرات صلح تلقی می‌شد، آزاد سازی این شهر می‌توانست سمبل تحمیل اراده سیاسی جمهوری اسلامی بر متجاوز و اثبات برتری نظامی‌اش باشد.

بر همین اساس، با توجه به این که منطقه عمومی غرب کارون آخرین منطقه مهمی بود که هم چنان در اشغال عراق قرار داشت، از یک سو فرماندهان نظامی ایران برای انجام عملیات در این منطقه اشتراک نظر داشتند.

از سوی دیگر عراق نیز که طراحی عملیات آزادسازی خرمشهر را پس از عملیات فتح المبین قطعی و مسجل می پنداشت، با در نظر گرفتن اهمیت این شهر و جایگاه آن در دفاع از بصره، به ضرورت حفظ این منطقه معتقد بود.

از این رو، بلافاصله پس از اتمام عملیات فتح المبین، در حالی که قوای ارتش عراق در منطقه عمومی خرمشهر تقویت می‌شد، به تمام یگان‌های تحت امر قرارگاه مرکزی کربلا دستور داده شد تا ضمن بازسازی و تجدید قوا، به شناسایی و طراحی عملیات بپردازند.

اهداف عملیات بیت المقدس

 

اهداف عملیات بیت المقدس

 

مهم‌ترین اهدافی که در این عملیات دنبال می‌شد، عبارت بودند از:

انهدام نیروی دشمن، حداقل بیش از دو لشکر.

آزاد سازی حدود 5400 کیلومتر مربع از خاک ایران؛ از جمله شهرهای خرمشهر، هویزه و پادگان حمید.

خارج نمودن شهرهای اهواز، حمیدیه و سوسنگرد از برد توپخانه دشمن.

تامین مرز بین المللی (حدفاصل پاسگاه طلائیه تا شلمچه).

آزادسازی جاده اهواز - خرمشهر و خارج شدن جاده اهواز - آبادان از برد توپخانه دشمن.

 

 

منطقه عمومی عملیات بیت المقدس و  استعداد دشمن

منطقه عملیات بیت المقدس

 

منطقه عمومی عملیات بیت المقدس در میان چهار مانع طبیعی محصور است، که از شمال به رودخانه کرخه کور، از جنوب به رودخانه اروند، از شرق به رودخانه کارون و از غرب به هور الهویزه منتهی می شود.

 

منطقه مزبور به جز جاده نسبتاً مرتفع اهواز - خرمشهر، فاقد هر گونه عارضه مهم برای پدافند است. همین امر موجب شد تا زمین منطقه - به دلیل مسطح بودن - برای مانور زرهی مناسب، و برای حرکت نیروهای پیاده - به دلیل در دید و تیر قرار داشتن - نامناسب باشد. نقاط حساس و استراتژیک منطقه شامل بندر و شهر خرمشهر، پادگان حمید، جفیر، جاده آسفالت اهواز - خرمشهر، شهر هویزه و رودخانه های کارون، کرخه کور و اروند بود.

 

فتح خرمشهر، یکی از نتایج بزرگ عملیات بیت‌المقدس بود، ولی تنها نتیجه آن نبود. در این نبرد که یکی از مهم‌ترین و گسترده‌ترین عملیات‌ها در دوران جنگ تحمیلی است، حدود 5400 کیلومترمربع از خاک کشور که در جنوب استان خوزستان به اشغال صدامیان درآمده بود، آزاد شد. این وسعت، چندین برابر مساحت چند کشور همجوار ایران است که دشمن در آن با حداکثر توان نظامی خود؛ یعنی با شش لشکر شامل سه لشکر زرهی، یک لشکر مکانیزه و دو لشکر پیاده و ده تیپ مستقل پدافند می‌کرد و با استفاده از 1400 دستگاه تانک، 1200 دستگاه نفربر زرهی و بیش از پانصد عراده توپخانه صحرایی و حدود هشتادهزار نیروی نظامی، این منطقه را در کنترل خود داشت.

 

استعداد دشمن

تا قبل از آغاز عملیات بیت المقدس، استعداد نیروهای دشمن به ترتیب زیر بود:

لشکر 6 زرهی؛ از جنوب رودخانه کرخه تا هویزه.

لشکر 5 مکانیزه؛ از غرب اهواز تا روستای سید عبود.

لشکر 11 پیاده از سید عبود تا خرمشهر - تیپ های 22، 48، 44 مامور حفاظت از خرمشهر بودند.

لشکر 3 زرهی در شمال خرمشهر.

با شروع عملیات نیز یگان های دیگری از ارتش عراق به منطقه اعزام شدند که در مجموع تمامی یگان هایی که در منطقه درگیری حضور یافتند، عبارت بودند از:

لشکر 5 مکانیزه؛ شامل: تیپ های 26 و 55 زرهی و تیپ های 15 و 20 مکانیزه.

لشکر 6 زرهی؛ شامل: تیپ های 16 و 30 زرهی و تیپ 25 مکانیزه .

لشکر 3 زرهی؛ شامل: تیپ های 6،12 و 53 زرهی و تیپ 8 مکانیزه .

لشکر 9 زرهی؛ شامل: تیپ های 35 و 43 زرهی و تیپ 14 مکانیزه .

لشکر 10 زرهی؛ شامل: تیپ های 17 زرهی و 24 مکانیزه .

لشکر 11 پیاده؛ شامل: سه تیپ سازمان 44، 48 و 49 پیاده و سه تیپ تحت امر 45، 113 و 22 پیاده.

لشکر 12 زرهی؛ شامل: تیپ های 46 مکانیزه و 37 زرهی.

لشکر 7 پیاده؛ شامل: تیپ های 19 و 39 پیاده.

تیپ مستقل 10 زرهی.

تیپ های مستقل 109، 419، 416، 90، 417، 601، 602، 605، 606، 409، 238 و 501 پیاده.

تیپ های 31، 32 و 33 نیروی مخصوص.

تیپ های 9، 10 و 20 گارد مرزی.

تعداد 30 گروهان کماندو.

تعداد 10 قاطع جیش الشعبی (هر قاطع 450 نفر).

گردان تانک مستقل سیف سعد.

گردان های شناسایی حطین، صلاح الدین، حنین.

توپخانه دشمن نیز از 530 قبضه توپ در انواع مختلف تشکیل شده بود که به طور تقریبی عبارت بود از 30 گردان.

 

طرح عملیات بیت المقدس

در طراحی عملیات، تهاجم از طریق عبور از رودخانه کارون و پیشروی به سوی مرز بین المللی و سپس آزادسازی شهر خرمشهر مد نظر قرار گرفته و چنین استدلال می شود که حمله به جناح دشمن، که عمدتاً به سمت شمال آرایش گرفته بود، عامل موفقیت عملیات است.

هم چنین، شکستن خطوط اولیه دشمن و عبور از رودخانه و گرفتن سرپل در غرب کارون تا جاده آسفالته اهواز - خرمشهر به عنوان اهداف مرحله اول و ادامه پیشروی به سمت مرز و تامین خرمشهر به عنوان اهداف مرحله دوم تعیین شدند.

بر همین اساس، محورهای عملیاتی هر یک از قرارگاه ها به ترتیب زیر مقرر گردید:

1- محور شمالی؛ قرارگاه قدس (با عبور از رودخانه کرخه).

2- محور میانی؛ قرارگاه فتح (با عبور از رودخانه کارون و پیشروی به سمت جاده اهواز - خرمشهر).

3- محور جنوبی؛ قرارگاه نصر (با عبور از کارون و پیشروی به سمت خرمشهر).

حومه خرمشهر - عملیات بیت المقدس

شرح عملیات بیت المقدس

 

سرانجام عملیات بیت المقدس در 30 دقیقه بامداد روز 10 اردیبهشت 1361 با قرائت رمز عملیات بسم الله الرحمن الرحیم . بسم الله القاسم الجبارین، یا علی ابن ابی طالب از سوی فرماندهی آغاز شد.

 

شهید آیت الله صدوقی و آیت الله مشکینی نیز که در کنار فرماندهان سپاه و ارتش در قرارگاه کربلا حضور داشتند، هر یک به طور جداگانه، پیام هایی را به وسیله بی سیم خطاب به رزمندگان اسلام قرائت کردند.

 

عملیات بیت المقدس را به چهار دوره زمانی به شرح زیر می توان تقسیم کرد:

پیشروی بسوی خرمشهر - عملیات بیت المقدس

مرحله اول:

در محور قرارگاه قدس (شمال کرخه کور) به دلیل هوشیاری دشمن و وجود استحکامات متعدد، پیشروی نیروها به سختی امکان پذیر بود و در این میان تنها تیپ های 43 بیت المقدس و 41 ثارالله موفق شدند از مواضع دشمن عبور کرده و منطقه ای در جنوب رودخانه کرخه کور را به عنوان سرپل تصرف کنند. عدم پوشش جناحین این یگان ها باعث شده بود که فشار شدید دشمن برآن ها وارد شود.

 

در محور قرارگاه فتح، یگان های خودی ضمن عبور از رودخانه به سرعت خود را به جاده اهواز - خرمشهر رسانده و به ایجاد استحکامات و جلوگیری از نقل و انتقالات و تحرکات دشمن در جاده مذکور پرداختند.

 

در محور قرارگاه نصر، به دلیل تاخیر در حرکت و وجود با تلاق در کنار جاده اهواز - خرمشهر و هم چنین تمرکز دشمن در شمال خرمشهر، نیروهای این قرارگاه نتوانستند به اهداف مورد نظر دست یافته و با قرارگاه فتح الحاق کنند.

 

الحاق کامل قرارگاه نصر با قرارگاه فتح و هم چنین تصرف اهداف مرحله اول قرارگاه قدس در دستور کار عملیات شب دوم قرار گرفت که با انجام آن تا حدودی اهداف مورد نظر محقق شد، لیکن برخی رخنه ها همچنان باقی بود تا این که سرانجام پس از 5 روز، جاده اهواز - خرمشهر از کیلومتر 68 تا کیلومتر 103 تثبیت و کلیه رخنه ها ترمیم شد.

عملیات بیت المقدس - مرحله دوم

مرحله دوم:

در این مرحله آزاد سازی خرمشهر از دستور کار عملیات خارج و تصمیم گرفته شد که قرارگاه های فتح و نصر از جاده اهواز - خرمشهر به سمت مرز پیشروی کنند و قرارگاه قدس نیز ماموریت یافت تا به صورت محدود برای تصرف سرپل در جنوب کرخه کور اقدام نماید و سپس آن را گسترش دهد.

 

عملیات در این مرحله در ساعت 22:30 روز 16/2/1361 آغاز شد. نیروهای قرارگاه فتح در همان ساعات اولیه به جاده مرزی رسیدند. یگان های قرارگاه نصر نیز با اندکی تاخیر و تحمل فشارهای دشمن، به مرز رسیده و با قرارگاه فتح الحاق کردند.

 

دشمن با مشاهده جهت پیشروی نیروهای ایران به طرف مرز، لشکر های 5 و 6 خود را به عقب کشاند. به نظر می رسید این عقب نشینی با دو هدف انجام شده باشد: یکی جلوگیری از محاصره و انهدام این لشکرها، و دیگری تقویت هر چه بیشتر خطوط پدافندی بصره و خرمشهر.

منطقه هویزه، یکی از مناطق استراتژیک و تاثیر گذار برای ایران بود که پیش از این عملیات هم، تلاش‌هایی برای آزادسازی آن بارها توسط رزمندگان کشورمان انجام گرفت تا این که در 18اردیبهشت ماه، که یکی از روزهای موفق عملیات بیت‌المقدس است منطقه هویزه هم آزاد شد.

در پی این عقب نشینی که از ساعات اولیه روز 18/2/1361 آغاز شده بود، نیروهای قرارگاه قدس ضمن تعقیب نیروهای دشمن، تعدادی از آن ها را که از قافله عقب مانده بودند، به اسارت خود درآوردند و در نتیجه جاده اهواز - خرمشهر (تا انتهای جنوب منطقه ای که توسط قرارگاه نصر به عنوان سرپل تصرف شده بود) و پس از هویزه مناطقی همچون جفیر و پادگان حمید نیز آزاد شدند.

پل آزادی خونین شهر

مرحله سوم:

 

در این مرحله، قرارگاه نصر ماموریت یافت تا حرکت خود را به سمت خرمشهر آغاز نماید. نیروهای عمل کننده که متشکل از چهار تیپ مستقل سپاه پاسداران و دو تیپ ارتش بودند، در آخرین ساعات روز 19/2/1361 عملیات خود را آغاز کردند؛ اما به دلیل هوشیاری دشمن و تمرکز نیرو در خطوط پدافندی اش، نیروهای خودی در انجام ماموریت خود توفیق نیافتند. تکرار این عملیات در روز بعد نیز به شکست انجامید. به همین خاطر تصمیم گرفته شد تا برای انجام عملیات نهایی فرصت بیشتری به یگان ها داده شود. هم چنین مقرر شد دو تیپ المهدی (عج) و امام سجاد (ع) از قرارگاه فجر نیز در حرکت بعدی استفاده شود.

رهایی خرمشهر

مرحله چهارم عملیات از 1 تا 4 خرداد 1361:

سرانجام در ساعت 22:30 اول خرداد 1361 تلاش برای آزادی سازی خرمشهر با رمز «بسم الله القاسم الجبارین یا محمد بن عبدالله (ع)» آغاز شد در برابر تک سریع و غافلگیرانه، نیروهای عراقی دچار وحشت و سرگردانی شدید شدند و نتوانستند واکنش مهمی از خود نشان دهند و ارتباط یگان های دشمن با یکدیگر قطع شد. فرار افسران و درجه داران و سربازان عراقی از منطقه خرمشهر گویای از هم پاشیدگی سازمان یگان های دشمن بود.

در روز دوم خرداد نتیجه پیکار بسیار درخشان بود و قرارگاه کربلا به هدف خود که احاطه کامل خرمشهر بود، رسید. تعداد اسرای عراقی در این روز از 2830 نفر تجاوز کرد و یگان هایی از دشمن که در منطقه بین نهر عرایض و شلمچه مستقر بودند، به میزان زیاد منهدم شدند.

به وجود حضور گسترده هواپیماهای عراقی در آسمان منطقه، عقابان تیزپرواز نیروی هوایی ارتش در پشتیبانی از یگان های رزمنده، در صحنه عملیات بیت المقدس حضوری فعال داشتند و با بمباران پل شناور عراقی‌ها بر روی شط العرب و مناطق تجمع آنان در آن سوی رودخانه، نقش ارزنده ای در آزاد سازی خرمشهر ایفا کردند.

در اواخر روز دوم خرداد، قرارگاه کربلا پس از بررسی آخرین وضعیت، تصمیم گرفت تا نیروها با ورود به شهر، آنرا از لوث وجود نیروهای عراقی پاک گردانند. و در سه بامداد روز سوم خرداد واحدهایی از رزمندگان ایران به آن سوی رودخانه وارد شدند.

از طرف دیگر جمعی از نیروهای عراقی با استفاده از تاریکی شب و قایق اقدام به فرار کردند که تعدادی از این قایق ها توسط تکاوران نیروی دریایی هدف قرار گرفت و سرنشینان آن ها غرق شدند.

نیروهای عراقی از ساعت سه و پنجاه دقیقه بامداد تا پیش از ظهر روز سوم خرداد از سمت شلمچه 3 بار اقدام به پاتک کردند و تلاش نمودند تا از طریق جاده شلمچه - خرمشهر حلقه محاصره خرمشهر را بشکنند، اما هر بار با پایداری و مقاومت دلاورانه رزمندگان ایرانی مواجه شدند و با دادن خساراتی عقب نشینی کردند.

در ساعت 11 صبح روز سوم خرداد در حالی که درگیری شدیدی بین قوای ایرانی و نیروهای عراقی در شمال نهر خین جریان داشت و دشمن در فکر شکستن حلقه محاصره خرمشهر بود، رزمندگان ایرانی از جناح غرب و خیابان کشتارگاه وارد شهر شدند. ناحیه گمرک خرمشهر در کنار اروند اندکی مقاومت کرد که آن هم به سرعت در هم شکسته شد.

در ساعت 12 قوای ایران از سمت شمال و شرق وارد شهر شدند و نیروهای متجاوز بعثی که 24 ساعت در محاصره کامل قرار داشتند، راهی جز اسارت یا فرار و یا کشته شدن نداشتند. بدین جهت واحدهای عراقی گروه گروه به اسارت رزمندگان اسلام در آمدند.

نماز شکر را در مسجد جامع خرمشهر

در ساعت 2 بعد از ظهر، خرمشهر به طور کامل آزاد شد و پرچم پر افتخار جمهوری اسلامی ایران برفراز «مسجد جامع» و پل تخریب شده خرمشهر به اهتزاز درآمد.

 

بدین ترتیب این شهر مقاوم که پس از 35 روز پایداری و مقاومت در 4 آبان 1359 به اشغال دشمن درآمده بود، پس از 578 روز (19 ماه) اسارت، بار دیگر به آغوش گرم میهن اسلامی بازگشت و پیکره پاک آن از لوث وجود متجاوزان تطهیر گردید.

 

رزمندگان اسلام در اولین اقدام خود پس از آزاد سازی شهر، نماز شکر را در مسجد جامع خرمشهر اقامه کردند. خبر آزاد سازی خرمشهر به سرعت در همه جا طنین افکند و ملت ایران اسلامی را که مدت ها در آرزوی شنیدن چنین خبر مسرت بخشی بودند، غرق در شادی و سرور کرد. مردم به خیابان ها ریختند و با پخش شیرینی به جشن و شادی پرداختند. در پایان آن روز امت شهید پرور ایران با حضور در مساجد، نماز شکر به جای آورده و با فرا رسیدن شب به یمن پیروزی حق بر باطل بر پشت بام ها ندای الله اکبر سردادند.

خسارت دشمن در عملیات بیت المقدس

نتایج

 

طی عملیات بیت المقدس 5038 کیلومتر مربع از اراضی اشغال شده از جمله شهرهای خرمشهر و هویزه و نیز پادگان حمید و جاده اهواز - خرمشهر آزاد شدند. علاوه بر این شهرهای اهواز، حمیدیه و سوسنگرد از تیررس توپخانه دشمن خارج گردیدند. هم چنین 180 کیلومتر از خط مرزی تامین شد. اما در عین‌حال نقاط همچون شلمچه طلاییه و کوچک در اشغال دشمن باقی ماند.

 

با فتح خرمشهر، برتری نظامی ایران بر عراق مورد تایید کارشناسان و تحلیل گران نظامی قرار گرفت.

فتح خرمشهر موجب انفعال ارتش عراق شد؛ به گونه ای که نظامیان عراقی تا مدت زیادی نتوانستند از لاک دفاعی خارج شوند.

عملیات بیت المقدس موجب شد تا کشورهای عرب منطقه به تقویت مالی و نظامی عراق مبادرت ورزند.

طی این عملیات حدود نوزده هزار تن از نیروهای دشمن به اسارت درآمده و بالغ بر شانزده هزار تن کشته و زخمی شدند.

تلفات دشمن در عملیات بیت المقدس

میزان انهدام یگان های دشمن

لشگر 3 زرهی و لشگرهای 11 و 15 پیاده: 80 درصد.

لشگرهای 9 و 10 زرهی: 50 درصد.

لشگر 7 پیاده: 40 درصد.

لشگر 5 مکانیزه و لشگرهای 6 و 12 زرهی: 20 درصد.

تیپ های 9، 10 و 20 گارد مرزی: 100 درصد.

تیپ 109 پیاده: 60 درصد.

تیپ های 601، 602، 416، 419 پیاده: 50 درصد.

تیپ های 31، 32 و 33 نیروهای مخصوص به میزان زیاد بود.

عملیات بیت المقدس به روایت دریادار حبیب الله سیاری

دریادار حبیب الله سیاری

مرد اول نیروی دریایی راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران امیر دریادار حبیب الله سیاری سابقه ۹۴ ماه حضور در جبهه‌های نبرد و انجام ۳۲ ماموریت جنگی و اعزام به مناطق عملیاتی به ویژه آبادان و خرمشهر را دارد. از مشارکت نیروی دریایی ارتش و تکاوران آن در عملیات بیت المقدس و آزادسازی خرمشهر می‌گوید:

افتخارم این بود که در گوشه‌ای از این عملیات هم حضور داشتم. عملیات آزادسازی خرمشهر(بیت المقدس) سه یا چهار مرحله بود. ما در مرحله‌ نخست و آخر حضور داشتیم. در مرحله‌ نخست در جریان عبور از رودخانه ما کمک شایانی کردیم. همه قایق‌ها و تعدادی از هواناوهایمان آنجا بودند که توانستند نیروها را از عرض رودخانه عبور دهند. یکی از ویژگی‌های خاص این عملیات، عبور از رودخانه است و این کار یکی از سخت‌ترین کارهای نظامی‌ست. ایران به خاطر سرعت عمل در عبور از رودخانه توانست دشمن را غافلگیر کند. در یک شب تا صبح، ۲۰۰ هزار نفر از رودخانه عبور کردند. در گوشه‌‌ یکی از کتاب‌ها به حضور ۳۰۰ قایق برای انتقال نیروها اشاره شده است که چیزی حدود ۳ یا ۴ گردان دریایی این کار را انجام داده بودند. انجام این کار در مدت زمان ذکر شده، نیاز به هنر خاصی دارد تا نیروها به سرعت سرپل‌ها را بگیرند که دشمن حتی فرصت نکند، سرپل‌ها را بزند.

در آخرین مرحله عملیات هم از منطقه حفار با همان گردان تکاوران وارد عملیات شدیم. ما در آن مرحله همه ساحل رودخانه کارون، از حفار تا اروند را پاکسازی کردیم. سپس از رودخانه عبور کردیم و وارد خرمشهر شدیم و در آنجا نماز شکر خواندیم و باردیگرچشمانمان گریان شد. اما آن چیزی که نمود داشت این بود که خدا خرمشهر را آزاد کرد. به اسارت گرفتن ۱۹ هزار نیروی بعثی، عبور از موانع مصنوعی و طبیعی و ۲۴ روز مقاومت نیروها نشان از خواست خدا بود. نیروها ۲۴ روز به طور مداوم جنگیدند و استراحت نکردند و در تاریخ جنگ‌های جهان این مداومت سابقه نداشته است. امیر حسنی سعدی می‌گفت وقتی وارد خرمشهر می‌شدیم خیلی‌ها اصلا خواب بودند و به سختی و در خواب و بیداری ، سلاح به دست راه می‌رفتند.

 

مشارکت تکاوران نیروی دریایی ارتش در عملیات بیت المقدس

پس از طرح ریزی عملیات بیت المقدس توسط نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مأموریت پشتیبانی از قرارگاه های عملیاتی ارتش و سپاه در ۲ منطقه شامل منطقه عمومی عبور از رودخانه های کرخه کور و کارون و منطقه آبادان به نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران واگذار شد. به منظور پشتیبانی یکان‌های هجومی عبور کننده از رودخانه کرخه کور و کارون قرارگاه عملیاتی نداجا در لشکر ۹۲ زرهی اهواز تشکیل شد و با سازماندهی سرگروهان شناور هجومی متشکل از یگان‌های تکاور و تفنگدار دریایی و کارکنان ملوان و ۳۰۰ فروند قایق، یک دسته غواص و سایر عناصر مورد نیاز، پشتیبانی از عملیات عبور از رودخانه قرارگاه‌های تحت کنترل عملیاتی قرارگاه کربلا را عهده دار شد. گروهان‌های شناور هجومی پس از کسب آمادگی لازم و توجیه شدن در ارتباط با عملیات طرح ریزی شده در پشتیبانی قرارگاه های قدس، فتح و نصر قرار گرفتند.

با اعلام شروع عملیات از سوی قرارگاه کربلا، عملیات گسترده و عبور هجومی نیروهای تحت امر قرارگاه‌های فتح و نصر از رودخانه کارون آغاز شد و یگان‌های شناور هجومی نیروی دریایی ارتش مسئولیت تضمین سر پل در غرب رودخانه کارون را بر عهده داشتند و اسکان استقرار پل های شناور بر روی رودخانه برای عبور تجهیزات سنگین را فراهم کردند.

ملوانان نداجا با راه‌اندازی و هدایت واحدهای آبی خاکی نزاجا، توانستند تانک‌ها و ماشین آلات سنگین را در ساعات اولیه عملیات به منظور پشتیبانی نیروهای هجومی اولیه عملیات و تخلیه مجروحان یکان‌های خودی و اسرای عراقی را به ساحل شرقی کارون، جابجا کنند و در مراحل بعدی عملیات در محل هایی که نصب پل شناورغیر ممکن بود، یگان‌های متعاقب را به غرب رودخانه کارون منتقل کنند.

در مدت مأموریت، غواصان نداجا در همکاری با یگان‌های مهندسی نیروی زمینی ارتش در استقرار پل‌ها، وظایف متعددی مانند بازیابی خودروها و تخلیه اجساد و سایر تجهیزات از رود خانه کارون را بر عهده داشتند.

در این مرحله از عملیات، یگان‌های شناور هجومی آب خاکی نیروی دریایی ارتش نقش مؤثری را در پشتیبانی و موفقیت عملیات قرارگاه های عملیاتی فتح و نصر ایفا کردند به طوری که فقط در ساعات اولیه عملیات توانستند حدود ۱۵ هزار نفر از رده‌های هجومی لشکرها و تیپ‌های تحت امر قرارگاه های یاد شده را زیر آتش شدید دشمن در منطقه سر پل در غرب کارون پیاده کنند.

 

عملیات اسکورت کاروان‌ها

قبل از تشریح چگونگی انجام عملیات اسکورت کاروان بهتر است تا مختصری از وضع فیزیکی و جغرافیایی شمال خلیج فارس ارائه شود. در شمال خلیج فارس ۳ کانال مهم وجود دارد :

1) کانال خور موسی متعلق به جمهوری اسلامی ایران که به بندر امام و ماهشهر منتهی می شود.

2) کانال اروند که حد مرز مشترک ایران و عراق است.

3) کانال خور عبد الله که متعلق به کشور عراق است.

 

از طرفی پایانه های البکر و الامیه متعلق به عراق هم در این محدوده قرار گرفته اند. کشتی‌ها برای ورود به بندر امام باید از کنار چراغ خور موسی بگذرند. فاصله بین این چراغ و پایانه‌های البکر و الامیه حدود ۴۲ مایل است. با توجه به برد موشک‌های اگزوست قابل پرتاب به وسیله بالگردهای سوپر فرلون مستقر بر روی سکوهای عراقی ملاحظه می‌شد که حدود ۴۰ تا ۵۰ مایل از مسیر عبور هر کشتی به بندر امام مستقیماً در برد موشکی عراق قرار خواهد گرفت. البته قابلیت نفوذ هواپیماهای جنگنده عراقی و حتی توپخانه دوربرد آنها را باید بر مجموعه تهدید‌های فوق بر علیه کاروان‌های ایرانی افزود. بدیهی است که هرچه سرعت کشتی‌ها بیشتر باشد به همان نسبت آسیب پذیری کمتر خواهد بود چرا که مدت زمان کمتری را مجبور خواهند بود تا در منطقه خط سپری کنند.

حملات هوایی و موشکی عراق به کشتی‌ها در مسیر کانال خور موسی از اواخر سال ۵۹ آغاز شد و در فروردین ۶۰ به حدی رسید که نیروی دریایی تصمیم گرفت تا طرح تشکیل کاروان و عملیات اسکورت را به اجراء گذارد. سرانجام در اواخر اردیبهشت ۶۰ هر بار تعدادی کشتی تحت پوشش هوایی و دریایی به بندر امام وارد و همزمان تعدادی به طور کاروان خارج می‌شدند.

خونین شهر

عملیات بیت المقدس در نگاه رسانه های جهان

 

در ساعت ده و پنجاه و پنج دقیقه بامداد چهارشنبه، چهارم خرداد ،1361 خبرگزاریهای بین المللی، در گزارشهایی که با عنوان «بسیار مهم» از بغداد به سراسر جهان مخابره کردند، برای نخستین بار ضمن استناد به بیانیه نظامی صادره از سوی حکام بغداد، اعلام داشتند که عراق «تلویحاً» به شکست خود اعتراف کرده است. به نوشته وزیر خارجه وقت جمهوری اسلامی ایران، خبرگزاری رسمی عراق ـ آی. ان. ا ـ طی یک اطلاعیه کوتاه ضمن آنکه از خرمشهر با عنوان «بندر خرمشهر» نام برد، اعلام کرد: «سخنگوی ارتش عراق اعلام کرده است بندر خرمشهر را ترک کرده و تا مرزهای بین المللی عقب نشینی کرده اند. خبرنگار عراق افزود که عقب نشینی نیروهای عراقی، از روز یکشنبه اول خرداد1361 آغاز شده بود.

 همین اطلاعیه تلکس بین المللی خبرگزاری عراق، عصر روز چهارم خرداد 1361 به صورت دیگری از سوی رادیو صوت الجماهیر بغداد به اطلاع افکار عمومی عراق رسانده شد: «یک سخنگوی ارتش عراق اعلام کرده است که نیروهای پیروزمند قادسیه صدام پس از آنکه تمامی حمله های قوای دشمن مجوس و نژادپرست فارس را در مناطق الخفاجیه (سوسنگرد) و الاحواز (اهواز) با اقتدار کامل دفع کردند... صبح روز 24/5/1982در یک جابه جایی تحسین برانگیز، عقب نشینی تاکتیکی (!) خود را از جبهه محمره (خرمشهر) با موفقیت کامل انجام داده اند.

خرمشهر پس از آزادی

مجد و افتخار بر لشکریان پیروزمند صدام حسین این دعاوی درست در شرایطی از رادیوی دولتی بغداد پخش می شد که خبرگزاری آمریکایی «یونایتدپرس» در ساعت بیست و چهار و بیست و دو دقیقه همان روز، در گزارش ارسالی خود از بیروت، سربازان عراقی را در حال فرار توصیف کرد و نوشت: «سربازان در حال فرار عراق، سرگرم گریختن از خرمشهر و مناطق اشغالی هستند.»

 
دکترعلی اکبر ولایتی در کتاب تاریخ سیاسی جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران با اشاره به تبلیغات سران دشمن می‌نویسد: «عراق به صراحت شکست خود را اعتراف نکرد و حتی مدعی بود که گوشمالی لازم را به انقلاب اسلامی ایران داده است و درنتیجه، چون ضرورتی احساس نمی‌کرد که نیروهایش بیشتر در خرمشهر بمانند، آنها را با درگیری به عقب کشیده است.»

اسرای عراقی عملیات بیت المقدس

پس از پخش گزارش‌های مستند و خبری و تصاویر تهیه شده از جبهه خرمشهر توسط رسانه های ایرانی و خارجی که در آنها شکست نیروهای عراقی درقالب صفوف هزاران نفره اسرا و انبوه ادوات و تجهیزات منهدم شده یا به غنیمت درآمده دشمن، به گویاترین وجهی به نمایش درآمد، دیگر حتی کشورهای جنوب خلیج فارس نیز که همواره از صدام حمایت می‌کردند، اکنون به واهی بودن دعاوی حکام بغداد اذعان داشتند. اکنون حتی مردم عراق هم به ماهیت واقعی ماجرا وقوف یافته بودند و به خوبی می‌دانستند که صدام به خاطر شکست در جبهه محمره! جمع کثیری از زبده‌ترین فرماندهان خود، از جمله سرلشگر صلاحی قاضی ـ فرمانده سپاه سوم ارتش عراق ،... سرتیپ ستاد جواد اسعد شینته، فرمانده سابق لشگر سوم زرهی، سرهنگ دوم ستاد محسن عبدالله، فرمانده تیپ 12 زرهی ابن ولید، سرهنگ ستاد «شاکر العماری»، فرمانده تیپ 104، سرتیپ «عطاءالله نوری الدنیمی» معاون سپاه سوم، سرهنگ «احمد زیدان»، فرمانده عملیات خرمشهر را تیرباران کرده است.

از طرف دیگر رژیم عراق برای فریب افکار عمومی و سرپوش گذاشتن بر شکست خود در عملیات بیت المقدس، اقدام به اعطای «مدال شجاعت»، «نشان لیاقت» و نشان «رافدین» به تعدادی از فرماندهان خود کرد. رادیو دولتی صدای آمریکا پس از پنج شبانه روز سکوت و امتناع از انعکاس خبر فتح خرمشهر توسط نیروهای ایرانی، سرانجام در «گزارش ویژه» 8/03/1361 خود می‌گوید: «به رغم مشکلات تدارکاتی، نا آرامی‌های ناشی از انقلاب و کاهش تدریجی قدرت عملیات نیروی هوایی ایران، ماشین نظامی ایران به گونه‌ای اعجاب آور عمل کرد.»

 رادیو دولتی انگلستان که در شامگاه نهم اردیبهشت 1361اعلام می کرد: «چنانچه ایرانیان در صدد بازپس گرفتن خرمشهر برآیند، سخت ترین «گردو» را برای شکستن برگزیده اند»، سرانجام ناچار شد سکوت خود را بشکند و طی گفتاری در روز پنجم خردادماه سال شصت و یک، یعنی دو روز پس از فتح خرمشهر توسط رزمندگان ایران اسلامی، حیرت زده اعلام کند: «از زمانی که خبرنگاران غربی از نیروهای عراقی در خرمشهر دیدن کرده و از روحیه خوب آنها گزارش داده اند، بیش از سه یا چهار روز نمی گذرد که ناگهان همه شهر از دست عراقی ها بیرون کشیده شد.»


روزنامه گاردین چاپ انگلستان هم نوشت: “سقوط خرمشهر یعنی سقوط آخرین و مهم ترین افتخار جنگی عراق که ایرانی‌ها با بازپس گرفتن آن، این برگ برنده را که به وسیله آن عراق می‌کوشید ایران را به پای میز مذاکره بکشاند، از دست بغداد ربودند.”

احمد متوسلیان

احمد متوسلیان، در تاریخ 7/3/1361 در جلسه رده‌های مختلف فرماندهی تیپ 27 محمدرسول الله(ص)، در قرارگاه تاکتیکی تیپ27 «دارخوین» این چنین به جمع بندی دستاوردهای عملیات «بیت المقدس» می پردازد: «در مورد عملیات اخیر گفتنی زیاد است؛ لیکن در یک تحلیل فشرده باید گفت که از لحظه سقوط رژیم طاغوت تا به امروز به تعبیر تمام خبرگزاریهای عمده، سابقه نداشت که چنین ضربه سیاسی مهلکی به منافع آمریکا وارد شود. فتح خرمشهر باعث شد توازن نظامی ای که آمریکا در منطقه برقرار کرده بود، به شدت به ضرر غرب برهم بخورد. وزیر امور خارجه آمریکا (الکساندر هیگ) رسماً در شورای امور خاورمیانه وزارت خارجه شان می گوید: «پیروزیهای اخیر ایران در جنگ با عراق برای آمریکا نگران کننده است و منافع غرب خصوصاً آمریکا را در منطقه به خطر انداخته است.»

با آغاز مرحله اول عملیات بیت المقدس و آزاد شدن قسمتی از خاک میهن اسلامی، آژانسهای خبر پراکنی به تکاپو می افتند تا با وارونه جلوه دادن حقیقت، پیروزی‌های ایران را خنثی و کم اثر جلوه دهند. در حالی که همه چیز حاکی از آن بود که ارتش عراق قسمت زیادی از اراضی ایران را از دست داده و راه فرار را در پیش گرفته است، ولی رسانه‌های غربی با تبلیغات گسترده، اعلامیه‌های شورای عراق را پخش کرده و کمترین اشاره‌ای به پیروزی‌های ایران نمی‌کنند. حتی مدعی می‌شوند که پیروزی ایران واقعیت نداشته و شواهد چنین چیزی را نشان نمی‌دهد.

 وقتی نیروهای ایران با یورش گسترده از غرب کارون خود را به جاده اهواز - خرمشهر می‌رسانند، این خبر همچنان جزو ادعاهای بی پایه ایران معرفی می‌شود و هنگامی که رزمندگان اسلام قدم به شهر هویزه می‌گذارند، اعلام می‌شود که نیروهای عراق با عقب نشینی تاکتیکی، قسمت عظیمی از قوای ایران را به مخاطره در آورده‌اند.

 هنگامی که قرارگاه کربلا اعلام می‌کند رزمندگان اسلام به پشت دروازه‌های خرمشهر رسیده و در حال برداشتن موانع و انهدام دشمن هستند، رسانه‌های غربی و شیوخ منطقه فقط به پخش اطلاعیه‌های عراق مبنی بر عقب نشینی ایرانیان می‌پردازند و تبلیغات گسترده‌ای علیه ایران صورت می‌گیرد تا پیروزی‌های به دست آمده در هجوم این تبلیغات محو شود.

 اما توقف در مرحله سوم باعث می‌شود که دشمنان اسلام مهمترین حربه تبلیغاتی را به دست آورند و به تبلیغات مغرضانه خود وسعت بخشند و برای تحقق این امر، تلاش گسترده‌ای صورت می‌گیرد تا نیروهای عراق انگیزه و روحیه برای ادامه نبرد داشته باشند و بتوانند از آزادی خرمشهر جلوگیری کنند. به چند مورد از اخبار و تحلیل‌های مغرضانه استکبار در آستانه ورود سلحشوران ایران به خرمشهر، اشاره می‌کنیم:

رادیو بی بی سی: عراقی‌ها می‌گویند تلفات سنگینی بر نیروهای ایرانی وارد آمده و آنها هم اکنون در حال عقب نشینی هستند.

 رادیو آلمان: نیروهای عراقی تهاجم وسیعی علیه نیروهای ایران در شمال خرمشهر آغاز کرده‌اند. در بیانیه‌های نظامی عراق آمده است که تلفات سنگینی بر نیروهای ایران وارد آمده است.

رادیو آمریکا: نیروهای عراق با دست زدن به تهاجم برق آسا و همه جانبه علیه ایران در شمال خرمشهر، تلفات سنگینی بر آنها وارد آورده و آنها را به عقب نشینی وادار کرده اند.

رادیو قاهره: نیروهای ایران در غرب کارون متلاشی شده و نیروهای عراق آنان را تعقیب می کنند.

رادیو کویت: حمله ایرانیان دفع شده است و قسمتی از قوای ایران محاصره و گروهی تسلیم و به بقیه تلفات سنگینی وارد آمده است.

لوس آنجلس تایمز: نیروهای ایرانی در کناره غربی کارون به دام عراق افتاده‌اند.

خبرگزاری فرانسه: به نظر می‌رسد توازن جنگ در خوزستان به نفع عراق خواهد بود.

محمد جهان آرا فرمانده سپاه خرمشهر در ابتدای جنگ که در 7 مهر 60 در سقوط هواپیمای C130 شهید شد.

*سرانجام

لوس آنجلس تایمز: یک ژنرال عراقی گفت: "ما علاقه ای به ماندن در این جا نداریم. این جا یک صحرای خشک و خالی است و می تواند ارزانی خودشان باشد، که این گونه صحبت‌ها با استراتژی عراق در آغاز جنگ کاملاً مغایرت دارد".

رادیو بی بی سی: همان طور که بدون شک اطلاع دارید، دیروز بندر خرمشهر پس از 20 ماه دوباره به دست نیروهای ایران افتاد. بدین ترتیب، ایران هم اسماً و هم رسماً در جنگ کاملاً پیروز شده است.

برچسب: بیت المقدس; خرمشهر; هویزه
اثر یا گردآوری: ابوالقاسم حبیبی;منبع: خوزستان در جنگ (مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس)   -  لینک منابع: http://www.hamshahrionline.ir/details/203493/Defence/imposedwar   -   http://www.ettelaat.com/mobile/?p=32840&device=phone

 بیت المقدس
 خرمشهر
 هویزه
1400/07/28 20:00
در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • «انجمن خرد» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • انجمن خرد از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • درج در قسمت هایی که با ستاره قرمز مشخص گردیده الزامی است.
  • تعداد کاراکترهای نام، ایمیل و نظر نباید به ترتیب بیش از 100، 300 و 500 بیشتر باشد . در صورت عدم رعایت متاسفانه نظر شما ثبت نخواهد گردید.
  • نظرات پس از تأیید مدیر سایت منتشر می‌شود.

نام:

پست الکترونیک:

متن نظر:

کد امنیتی:

نظرات: