به گزارش انجمن خرد آورده شده از ایسنا بسیاری از کشورها دستورالعمل نحوه برخورد با فناوری اینترنت ماهواره ای که از مرزهای جغرافیایی و نظارتی سنتی فراتر می رود را در قالب سندی برای خود تدوین کرده اند. از آنجایی که اینترنت ماهواره ای اجازه می دهد کاربر بدون نیاز به کابل یا دکل های مخابراتی داخلی، به شبکه جهانی متصل شود، دولت ها برای مقابله یا مدیریت آن، اسنادی با سه رویکرد مختلف تدوین می کنند که عمدتا رویکرد امنیتی و نظارتی یا رویکرد حقوقی و بین المللی است.
در کشور ما نیز سند نحوه مواجهه با اینترنت ماهواره ای در سال ۱۴۰۰ تدوین شد. شورای عالی فضای مجازی کشور آن زمان در جلسه ای با حضور رئیس جمهور وقت و رؤسای سایر قوا و اعضای حقیقی و حقوقی این شورا، سیاست ها و الزامات قانونی شدن استفاده از منظومه های ماهواره ای و چگونگی اتصال منظومه های ماهواره ای به شبکه ارتباطی کشور و شبکه ملی اطلاعات را مورد بحث و بررسی قرار داد و درباره نحوه فعالیت و ارائه مجوز برای استفاده مجاز از خدمات منظومه های ماهواره ای در کشور تبادل نظر شد.
مرکز ملی فضای مجازی در راستای توسعه فناوری اینترنت ماهواره ای، پیشنهاداتی مبنی بر سیاست ها و اقدامات کشور در راستای مواجهه با این فناوری در قالب سند به شورای عالی فضای مجازی ارائه کرد و پس از آن سند نحوه مواجهه با اینترنت ماهواره ای جهت تصویب نهایی با ارائه پیشنهاداتی برای اصلاح جدید به مرکز ملی فضای مجازی ارجاع شد.
پس از آنکه بسیاری از شرکت های آمریکایی و انگلیسی موضوع خدمات منظومه های ماهواره ای و ارائه اینترنت ماهواره ای را در دستور کار قرار دادند، این فناوری در بسیاری از کشورها فعال شد و تحت پوشش قرار گرفت. بر همین اساس در کشور ما مقرر شد که مانند سایر ماهواره ها که با اخذ مجوز در داخل کشور ارائه خدمات می کنند، این شبکه ها نیز تابع ضوابط و مقررات کشور جهت ارائه خدمات باشند. در واقع پیشنهاد شد که برای استفاده از این فناوری در کشور و نحوه ارتباط با شرکت های ارائه دهنده این خدمات، ضوابط و مقرراتی تعیین شود و وزارت امور خارجه و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در راستای حفظ حقوق و منافع کشور با شرکت هایی که این قبیل خدمات را ارائه می دهند، تعامل داشته باشند. همچنین بر تعامل با مجامع بین المللی برای تهیه مقررات بین المللی استفاده از اینترنت ماهواره ای مورد توافق همه کشورها تاکید شد.
محمد حافظ حکمی - معاون نوآوری، فناوری و امور بین الملل وزارت ارتباطاتاز پیگیری کشورمان برای نظام مند شدن منظومه های ماهواره ای و شبکه های ارتباطی ماهواره ای به عنوان یکی از دستاوردهای مهم عضویت ایران در اجلاس سران مختار نام برده و گفت: در هیات مقررات رادیویی، ایران با پیگیری چند ساله خود، ارائه دهندگان خدمات منظومه های ماهواره ای را موظف کرد که بدون داشتن مجوز سرزمینی، ارائه سرویس ندهند و این سند در تمام مجامع تخصصی به نام ایران شناخته می شود.
منظومه های ماهواره ای شامل مجموعه ای از ماهواره های مشابه هم هستند که به منظور به انجام رساندن یک ماموریت مشترک در یک الگوی مداری خاص توزیع شده اند. از منظومه های ماهواره ای معمولا برای به انجام رساندن ماموریت هایی مثل مخابرات جهانی، موقعیت یابی جهانی و سنجش از راه دور استفاده می شود.
در حال حاضر ضرورت حفظ حاکمیت کشور در مواجهه با اینترنت ماهواره ای از اهمیت بسیاری برخوردار است. همانطور که روی شبکه های ماهواره ای زمینی اعمال حاکمیت صورت می گیرد و اگر شرکتی بخواهد روی این ماهواره ها در ایران پوشش داشته باشد باید برای دریافت فرکانس با رگولاتوری هماهنگی های لازم را انجام دهد و مجوز بگیرد، اعمال حاکمیت بر خدمات اینترنت ماهواره ای نیز مانند سایر خدمات ماهواره ای و مخابراتی با مجوز در داخل کشور قابل انجام است و باید روند اخذ مجوز آن طی شود.
ایران با پیگیری چند ساله خود، ارائه دهندگان خدمات منظومه های ماهواره ای را موظف کرد که بدون داشتن مجوز سرزمینی، ارائه سرویس ندهند.
در سال ۱۴۰۲ تست اولیه اینترنت ماهواره ای در ایران کلید خورد و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام کرد که فرایند ارائه اینترنت ماهواره ای به نوع همکاری اپراتور ارائه دهنده خدمت مرتبط است. آن زمان در خصوص ارائه اینترنت ماهواره ای استارلینک در کشور مسائلی در هیات مقررات رادیویی (RRB) که زیرمجموعه اتحادیه بین المللی مخابرات (ITU) است، مطرح و در فروردین ۱۴۰۲ مستندات اولیه مبنی بر فعالیت شرکت اسپیس ایکس در ایران به RRB ارائه شد.
ایران اعلام کرد که خواهان همکاری این شرکت و این سرویس است به شرطی که مستندات و اطلاعات دقیق تری در اختیار گیرد تا همکاری صورت گیرد. وزارت ارتباطات وقت نیز از ارائه انترنت ماهواره ای در کشور استقبال و اعلام کرد که استفاده از این فناوری در برخی از نقاط کشور ضروری است و این موضوع باید در قالب همکاری با جمهوری اسلامی ایران در راستای قطعنامه و بخشنامه های ITU به مرحله اجرا درآید.
تا مدتها برای دسترسی به اینترنت ماهواره ای به تجهیزاتی مانند رسیور نیاز بود ولی اکنون در برخی از تلفن های همراه شرایط برای دریافت اینترنت ماهواره ای مهیاست و در آینده نیز شاهد این خواهیم بود که ارسال،دریافت و برقراری ارتباطات با اینترنت ماهواره ای بدون نیاز به هیچ تجهیز اضافه دیگری جدای از گوشی کاربر فراهم شود.
اینترنت ماهواره ای نوعی اتصال به شبکه اینترنت است که به جای اتکا به زیرساخت های زمینی مانند کابل فیبر نوری،خطوط تلفن یا دکل های مخابراتی، از ماهواره ها برای انتقال داده استفاده می کند. در این فناوری، تجهیزات گیرنده در محل کاربر با ماهواره های مستقر در مدار زمین ارتباط برقرار می کنند. داده ها پس از انتقال از طریق ماهواره ها و زیرساخت های زمینی متصل به اینترنت، به مقصد می رسند. به این ترتیب، امکان دسترسی به اینترنت در مناطقی که توسعه شبکه های زمینی در آن ها دشوار یا پرهزینه است نیز فراهم می شود.
این فناوری به ویژه برای مناطق روستایی و دورافتاده، کشتی ها، هواپیماها، مناطق بحران زده و مکان هایی که دسترسی به زیرساخت های ارتباطی محدود است، اهمیت دارد.
به گزارش انجمن خرد آورده شده از ایسنا اخیرا رئیس مرکز ملی فضای مجازی از راه اندازی اینترنت ماهواره ای بومی خبر داد و درباره برنامه ایران برای ایجاد اینترنت ماهواره ای داخلی گفت: این پروژه شروع شده و متولیان مربوطه آن را اعلام خواهند کرد. البته این پروژه زمان می برد ولی مسیری که درحال طی شدن است،مسیر خوبی است و اعلام می کنیم که به زودی اینترنت ماهواره ای بومی خودمان را خواهیم داشت.
